“11 Bitim”
Dr. Khahar Barat
1945- yili 2- Oktebir kuni Xerqi Turkistan Jumhuriyiti 100- nomurluq qarar
maqullidi: Gomindang hokumitige gheyri quralliq vaste yeni sohbet otkuzux
xeklini qollunup “Xerqi Turkistan” ning musteqilliq mesilisini hel qilix
teklipini berix, eger Gomindang hokumiti buninggha qoxulsa, hokumet Rehimjan
Sabir Haji, Obulheyri Tore, Ehmetjan Qasimini sohbet vekilliri qilip Urumcige
evetip, Gomindang hokumiti bilen tincliq sohbiti otkuzux.
1945- Yili 15-17 Dikabir kunliri Ghuljida Xerqi Turkistan Jumhuriyiti her millet
vekilliri qurultiyi otkuzuldi. Qurultay Rehimjanning tincliq sohbiti ehvali
heqqidiki doklatini anglap otti. Qurultay “Xerqi Turkistan Jumhuryiti Vaqitliq
Hokumiti”ni “Xerqi Turkistan Jumhuryiti”ge ozgertixni qarar qildi. Elihan Tore,
Hakimbeg Hojalar davamliq reis ve muavin reislikke saylandi. Abrudup Mehsum
hokumet bax katipliqigha saylandi.
1946- yili 2- Yanvar kuni Rehimjan Sabir Haji baxciliqidiki Xerqi Turkistan
Jumhuriyiti vekilliri bilen Gomindang vekili Zhang Zhizhon 11 maddiliq “tincliq
bitim” ve qoxumce hojjet (1) ge resmiy imza qoydi. Qisimlarni ozgertix heqqidiki
qoxumce hojjet (2) de kelixelmey kiyinge qaldurdi. Resmiy hojjet mundaq
baxlinidu:“Merkizi hokumetning vekili bilen Xinjang qozghulangcilar rayoni
helqining vekilliri ottursidiki tuzulgen qoralliq toqunuxni tinc yol bilen hel
qilix toghrisidiki bitim: …”
1946- yili 17- Martta Gomindang 6- novetlik merkizi komititi 2- omumiy
yighinining 19- sanliq yighinida “Cigra Rayon Mesilisi Toghrisida Qarar Layihisi”
muqullinip mundaq dep korsitildi: “Mongghul, Tibet, Huyzu qerindaxlar ulugh
Junghua millitining ayrilmas bir qismi. …”
1946- yili 6- Iyunda Rehimjan 3 kixi Zhang Zhizhong bilen 6 maddiliq Qoxumce
Hojjet (2)ge imza qoydi. U mundaq baxlinidu:
“1. Veqege qatnaxqan milliy qisimlar dolet armiyisining tuzuluxi boyice uc atliq
eskerler polki, uc piyade eskerler polki qilip texkillinidu. Omumiy adem sani 11
mingdin 12 mingghice bolidu. …”
Bitimdin kiyinki Ghulja heqqide Tohti Ibrahimning munu eslimisini oqup
koysanglar kupaye bolar. “Milliy Armiye Bax Xitabidiki Ziyaret”:
