U Heqiqetenmu Mini Uningsiz
Yashiyalmaslighimgha Ishendurgen
(I)
(She proved that I can’t live without her)
Muhabet
Mining yashighan yurtimdin ta men 19 yashqa kirgiche bir yahshi koridighan qizni
uchiritalmidim, bilmeymen men 19 gha kirsemmu kizlar manga yeqimliq geplerni qilsimu yaki
bille parnglishishqa etta kinolargha bille berishni dewet qilsimu mende gheyri jinistikilerge
nispeten heshqandaq tuyghu yoq idi. Her dayim men qizlargha ishim bar idi kechurisiz digendin
bashqa geplerni diyalmayttim.Bir kuni hammam mini oyige kep kitish toghurluq birisidin gep
chiqiriptu, chunki men toli chaghlarda hammamning oyide turghanlighimdin hammamning
gepini apamdinmu bekirek anglayttim, nimu jiddi ishi bardu dep Hammamning oyige welsipitte
bir saette aran berip hoylidin kirishimge hammam hoshallighida waqirap : Qasimjan chaqqan
bolung Nayiljan keldi chapsan chiqing dep uzi oyde birnimilerni qilish bilen aldirash idi.
Hammamning eri Qasimahun sadda aq kongil birsi tillisimu xeqqe ezer bermeydighan tiyiplik
Uyghur diqqanliridin idi, mini korup derhal : Balam yahshi turdungmu,hammang sining
ghemingda kiche kundiz digidek piqirap yuridu, bugen bilmidim bek hoshaldek turudu mini
adette Qasimahun deytti bugen Qasimjan dep hejep yeqimliq chaqirip ketti bilmidim sen uchun
bir yahshi ish bardek turudu qene oyge kirgin herip ketkensen balam dep mini oyge ilip kirdi.
Hammamning oyi mining oz oyumdinmu manga erkin tuyulatti, men oyge kiripla issiqlap telep
ketken maykamni yeship shimim peti tamaqqa tutush qiliwatqan hammamning yenigha kirip
sughoq sudin bir ichip chiqay dep kirishimge hammamning yenida bir chirayliq chirayliq
bolghandimu putin bedini risimda sizip qoyghandekla bir qizning hammamgha yardemliship
tamaq qiliwatqanlighini korup turghan yerimde qetip qaptimen yureklirim dupildep huddi
tinimdin ajirap chiqip kitidighandek, Hammamning Nailjan keldingmu balam bu qizchaq
Guzelnur bolidu mining dostumning dostining qizi, digen geplirinimu anglimay qizgha tikilipla
qaptimen.
Nayiljan, Nayiljan nimu bolding digen hammamning gipini anglap hammamgha qarisam,
Hammam: uzeng nime bolding? qare ma turqingni maykangni kiyiwalmasen, digendila
uzemning shitan peti turghanlighimni bilip yuzlirim qizirip keynimge burulupla ichkirki oyge
kirip kettim. Biraz waqit otkendin keyin Qasimahun aka : Ey Nayiljan tamaqqa chiqe dep mini
chaqirdi,men hijaletchiligimdin asta chiqip huddi oghurliq qilip qoyghandek hemmeylenge
qariyalmay ustelge kilip qizning yenigha qoyup qoyghan orunduqni uningdin yiraghiraq tartip
olturdim.Hammam: Hoy ozeng bugen saqmu nimu boldi he? ekile bishingni tutupbaqay zukam –
pukamdin halimu bu dep beshimni tutup qoymaqchi boliwidi men hammamning qolini ishtirip:
Nediki gepni qilidikensiz hesh ish yoq, dep tehsidiki lengmenni emdi yiyishimgha tehsidiki
lengmenning suyi aldimgha tukilip kitip ,hemmeylen waraqqide kuliship ketti. Tamaqtin keyin
hammam mini bashqa oyge chaqirip:Nayiljan men sening ghemingda az yugirmidim, bu qiz ozi
chirayliq we ehlaq jehettinmu bek yahshi, Toluq ottura mektepni puturip dadisining ornigha bir
mashinisazliq zaotida tehnik ishchi bolup ishleydiken, ishnimu yahshi qilip zaot boyiche hizmet
nemonchisi bolup bahaliniptu, bu qizdek qizni sen omuringde tapalmaysen, nechche
qitimdikidek qizni yaratmay yurseng bolmaydu,bu mining eng ahirqi qetim sanga qiz
tonushturishim bolidu, bundin keyin mining chatighim yoq jumu? digen geplerni qilip, qiz ha
oylidaiki alma deriqining astida alma uziwatidu sen chandirmay berip yardemleshken bolup
gepleshseng bolidu didi.
Men dupildigen yurigimni basalmay, sughoq su bilen yuz kozumni yuyuwitip asta qizning yenigha bardim.
Ismi jismigha layiq heqiqetenmu güzel qiz iken, hawa reng shipung duhawidin qisqa yenglik
uzun koynek we koynek bilen ohshash rehte bilige lenta chigiwaptu, boynigha sösün rengde
yaghliq qekken bolup chechi qaramtul anche uzun bolmisimu büdire bolup mörisige chüship
turatti, qash kirpikliri eghiz burunliridin nuhsan tapqili bolmaydighan bughday onglik kiz bolup,
kokirigi adettiki qizlarnikige qarighanda helila chong idi. Mining kewatqanlighini bildi bolghay
udiqqinidin tas qaldi shotidin orilip ketkili, men yugirep berip singayan bop qalghan shotini
tutuwaldim, u hijilchiliqtinmu bilelmidim yuzliri qizirip ketti we manga qarap: rehmet sizge, siz
tutuwalmighan bolsingiz yiqilip kitettim diyishige men: hechqisi yoq ekiling siwetni manga
bering almini men uzuship berey dep, shotigha chiqip birdemdila bir siwet alma
uziwetkenligimni uzemmu bilmey qaptimen, men siwetni Guzelnurgha berishimgha u siwetke
qarap qaqahlap kulup ketti,uning kulki awazi huddi yeqimliq mozikidek anglinatti men turup: siz
ejep kulip kettingizghu diyishimgha, u: qarange sizni alma uzdim dep sap tong almini uziwapsiz,
almining pishqinini uzmemdu, dep yana yeqimliq kulip qoydi.Men bek hijil bolup kulgendin
bashqa gep qilalmidim, bir demdin keyin Guzelnur mining hijil bolghinimni bilip gepni
bashqigha yotkep: Ismingiz Nayiljan bek chirayliq isim iken, siz bir yerde ishlemsiz ya? didi,men
: men toluq otira mektepni puturup yezigha chiniqqili chushkili bir yil boldi dep jawap berdim, u:
mining gepimgha qiziqip: siler yezida nimu ishlarni qilisiler ? dep soridi men: hemmini qilimiz
bughday terip orup, bughdayni tartip un qilip we oy selish koktat terish we yaghachchiliqnimu
qilimiz dep uzem qilghan ishlarni bir qur sozlep berdim,u:siz hemmini qilalaydikensiz dep mini
mahtap qoydi.Men siz chu ? diyishimge hammam digendek ozining toluq ottira mektepni
puturup pensiyege chiqqan dadisining ornigha zaotta tehnik ishchisi bolup ishleydighanlighini u
kesipning muhimlighini we uzining konkirtniy nimilerni qilidighanlighini inchishkilep sozlep
berdi. Men heqiqetenmu bu qizni yahshi korup qaldim, uning gepi shundaq yeqimliq we ozi
ochuq, kichik peyil,ishchan bir Uyghur qizi idi.Biz paranglishiwirip kechki saet 5 bop
ketkenligini bilmeyla qaptuq, bir waqitta hammamning: chaygha kilinglar digen awazini anglap,
uzum baringi astigha selinghan destirhanda chay ichtuq , Guzelnur kesh bop ketkenligini we
apisining endishe qilidighanlighini eytip ketmekchi boldi, Hammam: Nayiljan sizni apirip
qoyudu dep qizning unimighinigha qarimay ikkimizni yolgha sap qoydi. Men Guzelnurni
welsipitning keynige olturghizip asta oyge qarap mangduq. Yolda parangliship mangghach
welsipitni ataytin yolning ongghul tongghul yerliri bilen maghghizip qizning mini keynimdin
tutuwilishi koyida idim, biraq u hergizmu mini tutmidi men rayimdin kechip: yol bek eski iken
sizni hatirjamsiz qilip qoydum kechuring dep epu sorap qoydum,u: men dawamliq welsipit
minimen hechqisi yoq didi. Biz birdemdila sheherge kep qaptimiz, Guzelnur men emdi
chushiwalay dep unimighinimgha qarimay welsipittin chushiwaldi we mining yalghuz
ketiwirishimni dep turuwaldi, men uning men bilen billi mengishqa hijil boliwatqanlighini bilip:
bolidu men mangay biraq men sizni bundin keyin nedin izdisem bolidu didim, u: mini izdep
nimu qilisiz dep kulip jawap bermey turiwaldi andin: siz qachanlarda sheherge kirisiz dep
soridi,men biz bir ayda 3 kun demalimiz her ayning 10ni 20si we 30i dep jawap berdim, u: undaq
bolsa siz bilen koreshkili bolmaydiken men yekshenbe kuni dem alimen siz sehraliq ikensiz dep
kulip qoyup yoligha mangdi men qizni qistay berishni layiq kormey:men choqum sizni izdep
kilimen dep menmu welsipitke minip oyge qayttim.
Men oyge kitiwitip derhal hammamgha men mu qizni yahshi koridighanighimni dimigenligim
isimgha kilip, keynimge burulup hammamnikige yana bir teste keldim, qoradin kirishimge
Hammam : Hoy nimu boldi yenip kepsenghu? Guzelnur qeni? dep mendin soridi, Men qiz bilen
bolghan paranglarni we uni apirip qoyghanlighimni dep hammamgha : Men bu qizni
heqiqetenmu yahshi korip qaldim diyishimge Hammam: he emdi kozung ichiliptu yahshi malni
toniydighan bopsen, bu bek yahshi boptu dep pishanmdin bir suyup qoydi, men: Men 10 kunde
bir kilimen bu qiz yekshenbe kuni demalidiken bundin keyin uni qandaq qilip tepishimni
bilelmeywatimen diyishimge, Hammam : Hoyjaney qizni tepip berse tehi uningbilen korishishni
bilmeydiken bu ghojamni korung dep dumbemge bir yenik shapilaq urup gepini
dawamlashturup: Men sanga qizning ishleydighan zaotini dep berey utturla zaotidin izdimemsen
shunchiliq ishnimu bilmemsen didi, yana manga: Sen emdi yezidin chaqqanraq chiqip bir ishning
ghemini qil, sheherde ishliseng uning bilen qachan korishimen diseng ihtiyaring bolidu
digenlerni dep birdem parangliship men ete seherde qaytmisam bolmaydu dep oyge kettim. Yol
boyi hoshallighimdin ich-ichimge patmay welsipitni bolishighiche tipip oyge qaytip keldim.Oyge
kirsem apam: He kichikip kettingghu hammang yana qandaq kiz tonushturghandu ? u sening
qandaq qizni yahshi koridighiningni bilmeydu, baka awaridin bashqa ish yoq shundaqmu? dep
mendin soridi, men : shuni dimemsiz baka aware bop berip keldim didim.Biraq apam mining
hoshal alitimni korup gumanliq kozibilen manga qarap kulip qoydi. Apam hammamgha
qarighanda kam soz eghir besiq idi.
Men shu kuni kichiche uhliyalmidim eras gepni qilsam yureklirim bir kiche dupildep mini
uhlatmidi , uhlay disemmu Guzelnurning chirayi we yeqimliq kulishliri koz aldimdin ketmeytti.
Men her nowettikige ohshash seher turup ayrdiromgha chiqidighan aptowozgha olturup
ayrdiromgha barghndin keyin tagh yoli bilen 1 saet piyade mengip etiretke keldim.Etirettikilermu
ishqa chiqishqa teyarliq qiliwitiptu. Biz bir aydek bolghan oy seliwatqili,chunki bizning
yataqlirimiz bek kona bolup yamghur otup bizni bek haware qilatti, shunglashqa yingidin oy
selishni etirettin qarar qilip,pul bolmighashqa ozimiz kisektin tartip quyup ishlimisek bolmaytti.
Men kichichi uhlimighanlighimdin bir kun ishlep bek herip kitiptimen balduriraq orun selip
yatay dep turushimgha kechte ogunish barlighini dep birsi kirip dep chiketti, u chaghlarda he
disila siyasiy ogunish dep ademni bek bizar qilatti.
Uni buni qilip yana bir demilish wahtimiz kep qaldi men kechte ishtin chushipla birsining
welsipitini apturup oyge qarap mangdim ikki saetlerde oyge aran keldim. Apam lengmen
itiptiken leghmenge qosighimni rawus toydurup etiki Guzelnurni izdeshning ghemigha
kirdm.Etisi ular ishqa chiqishtin burun zaotning derwazisi yenidiki bir derehning tuwide uni
saqlidim, saet 8 mu bop ketti ishchilar terep tereptin zawot derwazisigha kiretti Guzelnurning
qarisimu korilmeytti, men hata yerge kepqaldimmu deymen yana turup kormey qalghan bolishim
mumkun buda ishtin chushidighan chush waqtighiche saqlay dep uyaq buyaqni chogilep del
ishtin chushidighan wahtida yana keldim, bu qetimmu uni tapalmidim. Birsidin hijil bolmay
sorapbahmamdimen dep bir yashinip qalghan ayaldin: men Guzelnurning tuqqini idim hapa
bolmay uni chaqirip qoysingiz zorur ishim bar idi dep yuzlirim qiziriwaraq gep qildim.U ayal :
Guzelnur zawot bashlighi bilen ettigen sheherge nemunchilar yighinigha ketti,bugen bir kun shu
yerde bolidu, ishingiz bolsa ete kiling didi, amalsiz salpiyip oyge keldim. Oyge kelsem apam:
Nayiljan sanga nimu boldi peqet yaghan gep qilmaytting, dosting Gheniyning oyige barimen dep
ketken iding, Gheniy bu yerge sini izdep keptu, men anglidim mendin yoshurmisangmu
bolidu,Hammachang buda eras tapqan ohshimamdu didi, men apa kichiring depla oyge kirip
kettim.
Etiretke kilip aldirash ishqa kiriship kettuq , men ichimde Nayiljan unchiliq ish digen oghul bala
uchun nimu gep buda qetim choqum u qizni tapalaysen gheyret qil dep uzemge uzem nesihet
qilattim. Qerishqandek ishlirimiz aldirash bolup budaqi qetimliq demilishni keynige surup ikki
kun dem alidighanlighimizni etirettin uhtardi, men bekmu bekmu azaplandim. Ahiri 20 kundin
keyin bizni ikki kunlik dem elishqa qoyiwetti. Bizning etiritimiz turghan yer oyemge 40 kilomitir
kiletti, men hoshallighimdin kechte piyadila oyge kettim 4 saetke yeqin yol mengip oyge aran
kiliwaldim. Kelsem dadammu oydiken,Dadam dohtur idi toli chaghlarda sirtta bolatti, dadam
manga :kel balam, ishing aldirashmu qandaq ? oghul bala uchun ishning eghiri bolmaydu ,biraq
shuninggha diqqet qilghin tamaq bilen uyquni qoldin berme didi, we yana yingi hewerler bardek
turudughu diyishige men qizirip : yoq gep dep qoydum, apam: Undaq emestu buda heli rastek
turidu didi ,men gepni bashqa paranglargha yotkep tamaq yigesh uzinghiche parangliship
olturduq.
Etisi men yana seher turup Guzelnurning zaotigha keldim biraq sel kichikip qaptikenmen zaotqa
ishchilar kirgili turuptu men Guzelnurni korelmiginimdin yana otkendikidek bolishidin qattiq
endishe qilattim. Biraz waqittin keyin ishchilar zaotqa kirip boldi,men sewirlik qilip sel kechikip
qalghanlighimni oylap u choqum men kilishtin burun zaotqa kirip ketti dep oylap zaotning
derwazisini qaraydighan qerigha yalwerip otkendikidek jiddi ishim barlighini dep turuwaldim,u
manga: Bolidu chaqirip qoyay biraq yerim saettin keyin chunki ular hazir siyasiy ogunish qilidu
didi. Men Guzelnurning bugen barlighini anglap heliqidek yurigim yana dupildeshke bashlidi.
Bir waqitlar otkendin keyin bir kok ishchiliq ishtan chapan keygen bir qizning zaot derwazisidin
chiqqanlighini kordim u Guzelnur idi, ishchiliq kiyim uninggha bek yarishiptu koynek kiygen
wahtida anche bilinmeydighan chong kasisimu huddi quyup qoyghandekla uzige yariship turatti.
Mining turghanlighimni korup: Yahshimusiz, men men ….. dep dimekchi bolghan gepini
yutuwitip kozlirige yash elip gipini dawamlashturup: nimu ishingiz bar? men emdi ishqa
chushtim siz bilen uzun paranglishalmaymen didi.Men nimu diyishimni bilelmey : Yahshimisiz ?
men bugen ete ikki kun bu yerde bolimen bir korishsek deymen waqtingiz barmu? didim.
Bugen mu etimu yekshenbe bolmisa men ishlimisem bolmaydu didi u,men turup: kechte bolsimu
bolidighu bugen kechte asma korikning yenida korishsek qandaq? dep turushimgha Guzelnurni
zaottin birsi chaqirdi u zaotqa kirip kitiwitip: mini chaqiriwatidu,men qarapbaqay digen gepnila
qilip zaotqa kirip kitiwatatti men keynidin : men saet 6da saqlaymen dep waqiridim u keynige bir
qarapla qoyup zaotqa kirip ketti.
U chaghlarda himiyilik talada toqulghan kiyimler bek etiwar idi men hawa reng qisqa yenglik
koynek bilen qara shim kiyip beshimgha kerishnaway shepkini kiyip uzemche yasinip Guzelnur
bilen korushishke bangdim, men saet beshte oydin chiqip tehminen 5 yerimlarda asma korikke
kep bolghan idim, u chaghlarda bir qiz bilen bille parangliship turghiningizni bashqilar korup
qalsa putun sheherge yeyiwitetti,shuningdin pehes bolup asma korikning yenidiki derehliqning
ichide tashta otturup saqlidim. Uchaghlarda saet heli qimmet nerse idi dadam bilen apam ikkilisi
ishligen bilen bir ayliq maashi bizning tumushimizdin eshinip manga saet elip berishke
yetmeytti,ya uzem ishleppmu bir saet alalmayttim, ben yezida bir yil ishlep tamaq pulimni tutup
qelip qulamgha 125 som pul tigiptiken, bu pulni qandaq qilay dep oylap qarisam shu chaghda bu
pulgha Shanghai saetidin birsi kilidiken, men saettin birni elip akamgha berdim, akammu manga
ohshash yana bir yezida chiniqishta idi u bek hoshal bop ketken idi. Akam saet tahmayturup men
teqiwilishni yahshi kormidim. Men yerim saettek saqlidimmiken bilmeymen waqit bek uzun bop
ketkendek tuyuldi Guzelnur tehiche yoq. Men derehliqtin chiqip birsidin saetning nechche
bolghinini sorapbaqay dep chiqsam yiraqtin bir ishek arwida otun ekewatqan adem korundi,
yeqinliship kelgende men emdi saetni soray dep turushimgha u adem: Oy Nayiljan qandaraq
ehwaling korikni tosap koriktin otish pulini almaqchimu dep chaqchaq qildi. Men qarisam u
kishi men toliq ottira 1-yilliqta bizning mektepke oy seliwatqanda tonushup qalghan Qasim aka
idi.Qasim aka 60- yilning beshida Urumchide ali tehnikomni puturup shu yerde bir idarida tehnik
bolup ishleptiken keyin uni milli hesiyati kuchluq dep hizmitidin eydep yezigha chushiriwitiptu.
U adem bek bilimlik idi, men tunji qetim Sherqi turkistan digen gepni we bizning ay yultizliq
kok bayrighimizning barlighini bizde qudiretlik armiyimiz bolghanlighini we urushlarda bolghan
weqelerni Qasim akidin anglighan idim. Qasim aka gepini dawamlashturup qaltis
kiyiniwapsenghu birer qizni keltirey dewatamsen nime? uzun boptu koreshmigili yahshi
turuwatamsen ukam dep chaqchaq arlash ehwal soridi. Men: Qasim aka ozingiz yahshi
turdingizmu ? utanni qaltis apsizghu ukizingizning ornigha ishek eydiwapsizghu didim,U turup:
siler bilen utan toshighandiki ukizni otken qishta rehmetlik qiliwitip ishektin birni aldim bugen
dem alghantim oyde utan qalmaptu, yenggeng beshimni aghirtip tonurgha qalaydighan utan yoq
dep, shuning bilen utangha berip keldim, taghdiki utanmu yiraqliship kitiptu, siler bilen bille utan
toshighanda bek yahshi idi parang bilen zerikmeyttuq siler kitip utangha baridighanlar aziyip
ketti bugenmu yalghuz berip keldim didi.Biz burun her yekshenbe digidek billi utangha barattuq,
adette chushtin keyin ketip taghda qonup etisi qaytip kilettuq, keshte harwilarni opchorimizge
qoyup ottirigha ot yeqip ottni choridep otturip oydin awaghan ghezalirimizni yigesh Qasim
akining paringini anglap tang atqininimu bilmey qalattuq.
Men Qasim akigha : Menmu bugen dem alghan idim, sizdin yoshiridighan gep yoq, ras siz
digendek bir qizni saqlap turattim, u qizni siz tunuydighan bolishingiz mumkun towen melidiki
mashinisazliq zaotida ishleydiken dadisining ismi Sawut deydu didim. Qasim aka: Sawutahun
ustamning qizikende bilimen,senmu yaman nerse u chirayliq qizni keltiripsende, yahshi
ademning qizi yahshi boptu didi. Biz biraz paranglashqandin keyin Qasim aka: men mangay
yenggeng endishe qip ketmisun, kelgen chaghda oyge kelgin kizlarning keynidila yurmey dep
men bilen hoshliship oyige ketti.
Men parang bilen bolup saetning nechche bolghininimu sorimaptimen, men yana derehliqning
ichige kirip kettim, biraz waqittin keyin perizimche saet7 din ashqan waqitlar bolishi mumkun
del shu chaghda yiraqtin bir welsipitke mingen qiz korundi, yeqinlap qalghanda qarisam
Guzelnur iken, men uni korep yurigim yana dupildeshke bashlidi, u ushaq ap yolliq qeniq kok
ishtan we nawat renglik qisqa yenglik kopta kiygen bolup boynigha qizil yaghliq seliwaptiken
kyimliri uni tehimu chirayliq qiliwetken idi.
Men derehning arisidin chiqip dupildigen yureklirimni besishqa qanche tirshsammu yurigimning
soqushi barghan siri tezlishiwatqandaq hes qilattim, Guzelnur mini korup welsipidin chushup
mining yenimgha kegesh : Men sizni derehning ichidin chiqiwatqiningizda yol tosidighan
bulangchimiken dep chuchup kettim dep chaqchaq arlash gepini dawamlashturup yahshimusiz
dep salam berdi, Men : Yahshimusiz ,sizge chequlghidek qandaq yurigi chong bulangchi bolsun
dep gepigha jawap bergesh salamlashtim. Men: sizni izdep kilimen digen idim biraq bir ayda
aran sizni uchiritaldim, kechuring didim, u: kechuring deydighan nimusi bar deysiz , men siz
bilen korishimen dep wede qilmisam didi.Men Guzelnurning gepidin we ettigen uchurashqandiki
chaghdiki dimekchi bolghan gepini dimigenligidin mendin hapa ikenligini sezgen idim. Men
derya boyigha berip paranglashsaq bolamdu? dep soridim, u : nimu paringingiz bolsa mushu
yerde deng, mining ishim bar uzun turalmaymen didi, men bu yerde paranglashsaq heqlerning
korup qalidighinini dep unimighinigha qarimay uni asma koriktin yiraghiraq yerdiki derya
boyigha ap keldim. Bu chaq sekkizinchi ayning ahiri bolup, saet 7din ashqan bolsimu kun
petishqa heli waqit bar bolup kun issiq idi, derya suyi tashtin tashqa urulip shaqirighan awaz
chiqirip aqatti,su bek suzik bolup suning astidiki beliqlar uyaqtin buyaqqa huddi bir birini
qoghlashqandek uzetti. Men Guzelnurgha qarap bir aydin beri uning bilen korishelmigen
seweplirimni digesh: bu bir ay men uchun bir yildek bilinip ketti diyishimge u bayamqigha
qarighanda chirayi heli echilip: sizni men aygha chiqip kettimiken dep oylaptimen didi,men
derhal : ay qeshimda tursa aygha chiqip nimu qilattim didim,u turup: tatliq geplerni qilip mini
aldimang dep kuldi ,men: sizni aldaydighan siz bir kichik bala bolmisingiz men ras gep
qiwatimen siz heqiqetenmu aydek guzel ikensiz dep gepni bashqa yerge yotkep ishliringiz
qandaq aldirashmu? dep soridim, u biraz rehetlengendek bolup hizmitining aldirashlighini uning
ustige sheher boyiche nemunchi bolup saylanghanlighini we bashqa idarilerge berip tejiribe
almashturush ishliri bilen aldirash ikenligini eytip kep: ozingizchu ishliringiz qandaq bek
aldirash ohshimamsiz didi, men:kuzlik yighim terim wahti bolghashqa biraz aldirash uning ustige
bosh waqitlirimizda kisek quyup oy selishqa teyarliq qiwatimiz didim.
Men siz ballarning chongimu dep soridim, u bir singlisining barlighini ikkila bala ikenligini eytti we mendin: sizler nechche bala dep soridi men : biz 5 bala bir akam ikki inim we bir singlim bar diwidim u turup nimu digen yahshi biz ikkila qiz bir akam yaki bir inim bolghan bolsa bek yahshi bolatti didi, men Turup: mini aka qiwiling bizning oyde oghul bala jiq apingizdin sorapbeqing mini bala qiliwalamdiken didim,u turup: siz nimu digen eski, gepke gep seplep turidikensiz didi.Men Guzelnur bilen paranglashqash qulamgha bir tashni ap su yuzige qaritip bir atqan idim tash su yuzide 5 qetim sekrep andin sugha chokup ketti, mini dorap Guzelnurmu bir tashni ap sugha atqan idi tash shu yeridila chokup ketti, ikkimiz tengla kuliship kettuq. Men Guzelnurgha tashning yapilaghini tallap atsingiz bolidu didim,u yapilaq bir tashni ap yana atqan idi tash yana shu yerdila chukep ketti. Men bir yapilaq tashni tallap: kiling men sizge ogutup qoyay dep uning keynidin ong qolumda uning ong qolini tutup ( shundaq issiq kundimu uning qoli shundaq sughoq bolup, ademni bek rehetlenduretti) men bir,ikki, uch digende tashni qoyiwiting didim, u mining diginimdek qilghan idi tash su yuzide ikki qetim sekridi, u hoshal bop: ikki qetim sekridi, ikki qetim sekridi didi, men yana bir qetim ogitey dep oning qolini tutup tashni qattiq tashlighan iduq tash 4 qetim sekridi, biraq bek kuchiwetkeshke mining putum teyilip keynimge yiqilip chushtim, Guzelnurmu yiqilip mining bilimge olturup qaldi, men diqetsizliktin sol qolamda uning sol kokurikini tutuwalghan idim. Sol qolumdin huddi tok soqqandek bir siginal yurigimge kelgendek boldi, we mamuqtek yumshaq kasisi bilimge tigip turatti men gep bilen ipadiligili bolmaydighan halette shunche rahetlik hes qilmaqta idim,Guzelnurning mushi peti uzuniraq bilimde olturishini oylayttim, u chachirap turup ketti, men yatqan yerimde kuzemni yumup yetiywerdim bir kemde kuzimni echip qarisam u tetur qarap kiyimlirini tuzeshturuwatatti, men uning hijil bolghanlighini bilip: oyjan belim oyjan dep waqiridim, u qeshimgha kep: uyey bir yeringizni aghirtiwaldingizmu emdi qandaq qilghuliq dep piqirap ketti we mining qolumni tartip astaraq turup heriket qilsingiz yahshi bop qalar diyishige men des turup uninggha qarap kuldim, u mining yalghan qilghinimni bilip: eski, siz bek seki ikensiz dep kuldi.Biz parang bilen saetning 9 bolay dep we kunning petishqa az qalghanlighini bilmey qalghan iduq, birkemde Guzelnur setige qarap apla saet 9 bolay dep qaptu men ketmisem bolmaydu men apamgha saet 9da qaytip kilimen digen dep mining zorlishimgha qarimay manga hosh eytip ketmekchi boldi,men : Guzelnur biz ete yana mushu yerde koreshsek bolamdu ?didim,u turup: ete Bizning hoshinimizning oyige apam bilen berip aldimizdiki yekshenbe kuni bolidighan bushuk toyigha yardemleshmekchi kechuring didi. Men : undaq bolsa kilerki qetim men kelgende billi kinogha barsaq didim, u: shu wahtida qarapbaqayli didi,men: men 9-ayning 10-kuni dem alimen shu kuni kechte choqum kinogha billi barayli didim, u : biraz turup kitip meyli men kino bilitini ap qoyay siz kembaghal diqqanning puli yoq didi, men uzem alimen disem u : undaq bolsa men kinogha barmaymen didi, men lajsiz qoshuldim. U men bilen hoshliship welsipitige minip asma korikning uterepige mangdi men uning qarisi korimigiche qarap turup asma koriktin utep oyge kettim.
Men Guzelnur bilen ikki qetim korishish jeryanida uning gep sozidin we ish herikitidin uningmu
mini yahshi korup qalghanlighini sezgen idim, men mining uninggha bolghan qizghin semimi we
uzemni unutqan haldiki muhabitimni tehimu chungqur ipadilesh uchun uni qattiq quchaghlap
baghrimgha basqim we suyup tillirini shorap uning muhabitidin behirman bolishni we miningmu
tillirimni shorutup dilimdiki muhabetni toluq ipadiligim bar idi, biraq uning kulimsirigen yuzini
korginimde we illiq geplirini anglighinimda bilmeymen yureklirim pok pok qilip dupildep soyup
quchaghlighanni qoyup qolini tutishqimu juret qilalmayttim.
Men oyge qaytip kilip yatidighan chaghda bugenki Guzelnur bilen bolghn gep- sozlirimizni we
billi tash etip oynighanlirimizni eslep peqet uhliyalmidim, tang atay digen waqliri bolishi
mumkun aziraq uyqu basqandek boldi oyghansam saet 11 boluptu, oydikilerning hemmisi hizmet
we mekteplirige ketken idi. Men ornumdin turup chay ichip oltursam mining kelgenligimni
anglap Gheniy keptu, Gheniy men bilen toluq ottira mektepni billi puturip Dadisi burun tugep
ketkeshke ayliside bashqa oghul bala bolmighanliqtin sheher ichidiki qurlish idarisigha ishchi
bop ishqa chushken idi , Men uni korup: eghine qandaraq ehwaling yahshi turuwatamsen, bugen
ishqa barmidingmu dep soridim, u turup: ettigen ukangdin sining kelginingni anglap ishqa bir
korunip qoyup sen bilen korishkili kelginim, hazir bizning idarida ishning tayini yoq ettigende
berip korunip qoyup oz ishimizni qiliywerimiz, hemmisi shundaq qilidu, muashimizni birtiyin
uyaq-buyaq qilmay toluq beridu dep kulip qoydi. Men yahshi kepsen men ikki kunlik demilishqa
kelgen idim ete kitimen, bugen eger ishing bolmisa deryagha sugha chuship kelmemduq didim, u
nimu ish bar deysen shundaq qilayli menmu hili boldi sugha chushmigili digesh men yoldin beliq
tutidighan qarmaqnimu awalay didi . Biz Gheniyning oyidin qarmaqni elip ikki welsipitte derya
boyigha kelduq. Bu yer deryaning yoquri teripige jaylashqan bolup, su leylep aqidighan suyi
chongqur we asti qum bir yer idi, biz baliliq cheghimizdin tartip mushu yerde sugha chomulip
oynayttuq.
Biz sugha chushkesh beliqmu tuttuq, Gheniy derya boyidiki layning ichidin sazang qurtlarni
kolap ilip qarmaqqa otkuzip beliq tutmaqta idi, bir demdin keyin u chishlidi chishlidi dep
waqirighash qarmaqtiki yipni aldigha bolishishigha tartatti birdemde qoligha bir 25 cm kilidighan
beliqni manga korsitip chong birsini tutuwaldim dep waqirap hoshal bop ketti, shundaq qilip u
keyni keynidin 5-6 beliqni tutuwaldi.Biz birdem sugha chushkendin keyin qosaqmu ashqandaq
qildi, men turup: Ey Gheniy bu beliqlarni burinqi pedimizde otqa qaqlap yimemduq didim,
shuning bilen ikkeylen tashlarni tizip kichik bir uchaqtek birnerse yasap ot yeqip beliqning ichini
taziliwitip chiwiqlargha otkuzip otqa qaqlap yiduq, heshqandaq dari-darman bolmisimu bu
beliqning goshi bek mizliq idi.Biz bala waqtimizdin mushundaq qilip sugha chushkesh beliq
tutup we beliqni su boyidila pishirip yeyttuq. Biz kalta ishtanlirimiz ni siqip aptapta qurutup,
kiyimlirimizni kiyip oyge qayttuq, gheniy men idarigha korunip qoyay dep idarisigha ketti, men
oyge qaytip kelsem saet 4 bolghan iken, oydiki 12 inchliq rengsiz televizorni achsam Uyghurche
Qizil Chiraq diramisini qoyuwitiptiken, u chaghlarda mushundaq tetiqsiz nersilerdin bashqa
kinodek bir nimilerni az beretti. Men televizorni uchiriwitip keshki tamaqqa aziraq teyerliq qip
qoyay dep koktat bir nersilerning qayerdiligini izdewatsam apam keldi, men: siz baldur
kepsizghu disem,u: sini oyde yalghuz dep baldur yinip keldim didi. Apam hemir yughardi men
koktatlarni adalishp berdim apam mendin:anglisam u qiz bilen heli chiqiship qapsiler eger oyge
bashlighidek bolsa bashlap kelgin men bir korup baqay didi, men aran ikki qetim koreshtuq,biraq
men u qizni yahshi korup qaldim didim we men qene oyge kilishke unisa bashlap kiliey didim,
apam yhahshi korup qalghan bolsang choqum oyge bir ekelgin didi.
Apam uzup tashlap suyqash qilghan idi, uningghiche dadam ikki inim we singlimmu qaytip
keldi, akam ishleydighan yeza biraz yiraq bolup bir ayda bir qetim kileleytti. Biz tamaq yep bolup
inilirim we singlimning tapshuruqlirigha yardemliship andin etining teyerlighini qilip yetip
qaldim,etisi yana ayirdiromning aptowozi bilen etiretke qaytip keldim.
Muhabetning oti hejep kuchlik bolidiken men bu kuchning gheyriti bilen tehimu roxlinip ketken
idim, etirettikiler manga sen yeqindin beri bolekchile hoshalghu, birer hizmetning uchuri kep
qaldimu ya dep soraytti. U chaghlarda bizning birdin bir oylaydighinimiz yezidin teziraq qutulup
birer hizmetke erishish yaki kembaghal diqqanlarning tonushturishi bilen ali mekteplerge berish
yeniy “ishchi diqqan esker ali mektep oqughuchisi ” bolush idi,biraq her ikkilisige az digende
ikki yil yezida ishlimise bolmaytti.Etiritimizning kuzlik yeghim ishliri bir yerge berip qalghan
idi,asasliq ademlerni oy selishqa chiqirip, her kuni digidek kisek quyush bilen aldirash iduq.
Biz kisek quyiwatsaq bizning ashhanida ishleydighan Turdi ustam bizning yenimizgha kilip : ular
bugen ettigen bir choshqini soyup choshqa goshida tamaq qiliwatidu didi. Eslide bizning
etiritimizde hitay ziyali yashlirimu ( u chaghda yezigha chiniqqili chushken yashlarni ziyali
yashlar dep ataytti) bolup ashhanimiz bir bolup, qazanlirimiz ayirim idi, hitaylar ta shu kunge
qeder ashhanigha choshqa goshi ishlitipbahmighan idi. Biz bu gepni anglap 20 nechimiz ish
tashlap etiret bashlighini izdep berip: Bugen ashhanigha choshqa goshi ekiriptu bugendin bashlap
biz tamaq yimeymiz ishqimu chiqmaymiz eger bu mesilini bugen hel qilip bermisengler ete
sheherlik hokumetke eriz qilip barimiz diduq, u bizge: Henzuler choshqa goshi yeydu buninggha
bizning amalimiz yoq, silerning qazininglar bashqa ashpizingler bashqa tursa heshqandaq tesiri
yoq ishqu didi. Biz: Ashhana bir tursa qazan qumushlarning arliship qelishidin saqlanghili
bolamdu? choshqa goshning purighi bizning tamaqlargha singmemdu? dep pikirimizde ching
turuwilip yatighimizgha kitip dem alduq. Chushlik tamaqqa chiqmiduq, chushtin keyin etirettiki
3-4 etret bashliqliri yataqlargha kep bizni bundaq qilsanglar tesiri yahshi bolmaydu, bu ishni biz
muzakire qilimiz siler awal tamaq yengler didi. Biz pikirimizde ching turup bu ishni bugen hel
qilmighanda ete sheherge kitidighinimizni yana diduq. Ular chiqip ketti, kechlik tamaq wahtida,
yatighimizgha Gongshe inqilawiy komititining ( yeziliq hukimetni shu chaghda mushundaq
ataytti)muwawin mudirini bashlap etiret bashliqliri yana keldi ular bizge Gongshedin tamaqmu
alghash keptiken, 2-3 saettek talash tartishlar arqiliq ashhanining ottirisigha bir tam soqup
ashhanini ikkige bolish pilanigha qoshulduq, etisi keshlik tamaqqiche ashhanining ottirsigha bir
tam qopurup ishiklerni bashqa bashqa qilip qoyuptiken.
Mushundaq ishlar bilen kunimiz aldirash otmekte idi, 9-ayning 10 kunigimu bir kun qaldi men
ettigen seher turup kisekke lay itip qoydum, ettigen tamaqtin keyin bugenki kunlik normini
balduriraq tugitiwitip keshte balduriraq oyge kitip ete Guzelnur bilen kinogha berish ishini
oylayttim. Men chushlik demilishtin paydilinip taza he dep kisek quyuwatattim, Etiretning
muawin bashlighi qeshimgha kep: Nailjan sen nime qiliwatisen bu yerde? Chataq ish bolghinidin
hewersiz? bilemsen Uluq dahimiz Maojushi wapat bop kitiptu chapsan iskilatqa bar hammeylen
shu yerge yighilimiz dep uzi yugergen peti iskilatqa qarap ketti.
Men huddi chush korgendek Maojushini Yashusun tumen ming yillar yashusun deydighan, hejep
ulep qaptughu dep oylap put qollirim lay peti iskilatqa keldim, bu iskilatning yerimigha ashliq
dolengen bolup yerimini yighilip siyasiy ogunish we yighnlarni echishqa ishlitetti. Iskilatqa
kirsem radiyodin teziye mozikisi we hitay merkizi komititining uhtirishini anglitiwitiptiken,
etiret bashliqi bizni awal radiyoni anglishimizni andin teziye bildiridighinimizni eytti. Radioda
tekrar tekrar matem mozikisini we uhturushlarni dawamliq beretti.Birer saet otkendin keyin etiret
bashlighi : Biz qatar uchiretke turup Uluq dahimiz Maojushining risimi aldigha kelgende 3 qetim
beshimizni igip salam berip matem tutumiz didi. Hemmeylen etiret bashlighining diyishi boyiche
qatar sepke turup birisining keynidin birisi mengip risimning aldigha kelgende dongghiyip salam
bermekte idi, uchuret Turdi ustamgha kelgende u adem igilip salam bermey ikki qolini kuturup
amin dep yuzige yeqip utep kitiwidi etiret bashlighi uning yenigha kilip dongghiyip salam
bermise bolmaydighanlighini digen idi Turdi ustam turup: Bizde undaq qayide yoq, adem
olgende risimige dongghiyip salam bermeymiz we risiminimu asmaymiz bugen men amalsiz
risimge qarap dua qilip qoydum didi. Turdi ustamdin kiyinkilirimiz hemmeylen Turdi ustamgha
ohshash dua qilip utep kettuq .Matem tuge tugimey yighi awazliri anglandi qarisam hitaylar he
dep yighlawatatti , millilardin Iminahun akidin bashqa adem yighlimighan idi, Iminahun akining
7 balisi bolup etirette 5te kapelet qilish aylisidin bolup,Maojushini uzining dadisidinmu chong
biletti. Matem tugugendin keyin etiret bashlighi ete demilish bolmaydighanlighini mushu
iskilatta bir kun yighin bolidighanlighini dep yighinni tugetti.
Men ete Guzelnur bilen kino korish ishi yana sugha chilanghanlighidin achchighlap:
Esteghpurilla bu qerining baldur olmey ya keyin olmey bugen olginini qarimasen dep ichimdin
kotildap, Guzelnurgha yana yaghanchi bolidighan boldum dep ich ichimdin titildayttim,amal yoq
bu yerde ya telefon bergili bolmaytti hetni bir saet piyada mingip pochta bar yerge berip salsingiz
ikki heptilerde aran tigetti. Etisi iskilatta bir kun yighin boldi, yighinda hemmeylenni
Maojushining wapatigha bolghan tesiratimizni sozleshke uyushturdi, bezenliri Maujushining ayat
wahtida 4 tomini uqup tugitelmiginimdin bek hijilmen dise, beziliri yighlap turup siz bizning
yurigimizde menggu yashaysiz digendek geplerni qilishatti .Shuning bilen bir kunlik yighin
ahirlishidighan chaghda etiret bashlighi: Bugen Jonggo helqi uchun eng chong bir qayghuliq kun,
mushundaq qayghuliq kunlerdimu beziler ozining milli esiyatini bu chong ishtin ustin qoydi bu
ishning choqum surishtisini qilidighanlighini dep yighinni tugetti. Etisidin bashlap Turdi ustamni
kisek quyushqa chiqirip Turdi ustamgha yardemchi boliwatqan Iminahun akining chong oghli
Semetni tamaq itishqa orunlashturdi, bu bolsa Turdi ustamni milli esiyati kuchluk dep jaza
qollanghini idi. Biz nechche kundin keyin tamaq ohshimidi dep tamaq yimey dawa
qilghanlighimizdin Turdi ustamni ornigha ekep qoydi.Ariliqtin nechche kun otup etiret bashlighi
mini etidin bashlap tok tugminini bashquridighanlighimni uni bashquridighan kishining etirettin
kitidighanlighini didi,men etisidin bashlap tok tugminida ishleshke bashlidim.Bu bir salerka
matori arqiliq tasmi bilen tok tugminini mangghuzidighan tugmen iken, men ettigende kilip
salerka matorni ot aldirip andin tugmenge ulap un tartattim, etiretning unini tartip bolsam
yezidikiler un tartqizghili kiletti, hemmeylen digudek kipekni az unni jiq chiqirip berishimni
soraytti, dimek un yitishmigeshke un qanche qara chiqsimu unning jiq chiqishini halaytti.
Aldidiki tugmen bashqurghuchi manga tugmen teshini qayta qirdirmisa bolmaydighanlighini
digen idi, men etiret bashlighigha tugmenning teshi bek konirap kitiptu un tartqangha bek uzun
waqit kitiwatidu didim, u turup: siler bugen 4 taghar un tartip bolup tugmen teshini chiqirip ete
sheherge ukuz harwisida berip qirdurip kilinglar, Emetmu sen bilen billi barsun didi, Emet
manga yardemchi bolup ishleytti ikkimiz 4 taghar unni kechkiche tartip bolup, tugmen teshini
chiqirip etisi sheherge berishqa teyarlap qoyduq. Men bek hoshal idim chunki Guzelnur bilen
korishish pursiti bar idi.
Emet ikkimiz seher turup ikki tugmen teshini ukuz harwisigha besip yolgha chiqtuq,
ashhanimizdin aziraq nan we chay qaynitidighan chogunmu awalghan iduq, sheherge 4 saette
aran keptimiz, biz marmaqchi bolghan zaot Guzelnurlarning zaotigha anche yiraq emes idi, men
Emetke tugmen teshini kirdirishqa uzun waqit kitidu, biz awal sozliship qirishni bashlighandin
keyin sen shu yerde qarap tur men Guzelnur bilen koriship kiley dep ikkimiz sozleshkesh zaotqa
kirduq . Tugmen teshini qiridighan istanokka mesul ademni taptuq , u turup: Bugen bolmaydu
mining wahtim yoq ete kilinglar didi, men: biz yiraqtin kelduq bugen tugitip ketmisek bolmaydu
bir amal qilip bersingiz dep turuwalduq, u turupkitip silerning qolinglardin laychiliq kilemdu dep
soridi , men: Biz shuning ustisi siz istanokni qandaq oynatsingiz biz laychiliqni shundaq
oynitimiz dep po itip qoydim, u: undaq bolsa men bugen oyemde kumur qoyidighan bir kichik oy
salmaqchi idim eger siler mining ishimni qiliship bersengler men silerning tugmen teshinglarni
qirip berey didi, biraq buning ishini qilishsaq Guzelnur bilen korishelmeydighinimdin
ensireyttim, amalsiz biz shundaq kiliship u kishining oyige barduq, u bizge oyning qanchiliq
bolidighanlighini we kisek topa emmisining teyyar ikenligini korsitip berip zaotqa qayta ketti.Biz
uning korsitip berginidek uning komur qoyidighan oyini selishqa bashliduq, u kishi bir hepte
burun tamning asasini (pomtamit) turghizip qoyiptiken, biz birsimiz lay itip bisimiz kiseklerni
yeqiniraq yerge yotkiduq andin Emet lay bilen kisekni manga yetkuzip turdi men tam qopurishni
bashlidim, biz hesh-pesh digiche oyning yerim temini qopirip bolghan iduq, bir kemde u kishi
zaottin qaytip kep qopirilghan tamni korup: Siler rasla laychiliqni oynitidikensilerghu bu oymu
putip qalay deptu dep bizge derize we ishikning ramini ekilip berdi biz ishik we derizining ornini
tashlap qoyghan iduq, U kishi turup: bir teshinglar tugidi emdi yana birsini istanokka bikitip
qoyup keldim, bu tashta qandaqmu un tartip yurdinglar chishi peqetla qalmaptu digesh bizge
oyidin chay miwe birnersilerni ekilip berip: Men zaotqa berip istanokka qarap kiley dep ketti, Biz
u kishi zaottin tugmen teshini puturup kelgiche oyning tot temini qopirip bolghan iduq.U kishi:
Siler qaltis ish qilidikensiler birdemde tugitipsiler, rehmet silerge rehmet dep bizge hozurhanliq
eytti. Biz u kishigimu rehmet eytip zaottin tugmen teshini elip saetni sorisaq chushtin keyin 5tin
eshiptiken, Guzelnur adette 6 da ishtin chushetti, yana ulgiridikenmiz dep ukuz harwini eydep
Guzelnurning zaotigha kelduq. Eliqi qeri boway yana ishik beqip otturiptu, men asta uning
yenigha berip: Yahshimusiz tagha, diyishimge u mini tuniwilip: He sen ikensenghu yana
Guzelnurni izdep keldingmu? Men turup: e shundaq hapa bolmay chaqirip qoysingiz biz yiraqtin
kelgen iduq didim, u turup: Hey sining ishing yoq nimumu? xeq bu yerde ishlewatsa, men
chaqirip qoyalmaymen bilemsen heqning emmisi qayghuluq kunlerni teste otkiziwatsa dep yana
bir nimilerni dep kotildap ketti, u sol biligige qara lata taqiwalghan iken( Hitaylar yeqin
tuqqanliri olgende shundaq lata taqaydiken) men qara latini korep Maojushining tugep ketkenligi
isimgha keldi. Bu qerining Guzelnurni chaqirip bermeydighanlighigha kuzem yitip ukiz harwini
zaot derwazisidin yiriaghiraq yerge tohtitip Guzelnurning ishtin chushishini saqliduq. Bir az
waqittin keyin ishchilar ishtin chushishke bashlidi, ahiri Guzelnurmu zaottin chiqti u kok yopka
bilen kul reng kopta kiyiwaptu chechini burunqidek qoyuwetmey ustige chigiwalghan iken
,uninggha qandaq kiyim bolsimu shundaq yarishatti.U bizning turghinimizni korup biz terepke
keldi men : Yahshimusiz ? 10 chisila men kilelmey qaldim kechuring didim, u turup: heshqisi
yoq bu yerdimu Maojushigha teziye bildurimiz dep nechche kun haware bolduq,hazirmu her hil
paaliyetler bilen aldirash didi, we ukiz harwining yenida turghan Emetke salam berdi, me: bu yaq
Emet bolidu bu yil yingidin chiniqishqa chushken dep Emetni tonushturip qoydum, Guzelnur
turup: ukiz harwa bilen yuripsilerghu bugen kitemsiler dep sorighash bizning ustibeshimizge bir
qur qarap qoydi, men ish bilen kelgenligimizni we hazir qaytidighanlighimizni didim we budaqi
demilishta qaytip kilidighinimni eyttim, u: Undaq bolsa siler minginglar yiraq yol ukiz harwa
bilen barghiche uzun waqit kitidu dep bizge we ukiz harwigha qarap kulip qoydi. Biz Guzelnur
bilen hoshliship yolgha chiqtuq. Yolda Emet manga: Qaltis qiz ikenghu bu , kino ertisi bolsa
bolghidek, ishchiliq bu qizgha yarashmaptu didi, men: Ishchi bolghinigha huda ushkire,ishchi
turughluq korishish tes bowatidu eger kino ertisi bop qalsa uning bilen korishimen dep nelerde
yurermen didim, Emet derhah: u chaghda korishkili barmay kinolarda korsengla bolmidimu dep
chaqchaq qildi.Biz ettigen chay ishken peti chushte aziraq miwe yigendin bashqa bir nerse
yimigen iduq qosaq bek ichip ketti, oyge berishqa wahtimiz yoq idi, ashhanidin tamaq yiyishke
yanchuqning kari chaghliq , biz yolda harwini tohtitip awaghan choginimizde chay qaynitip nan
bilen chay ichip qosaqni toyghuzup qarangghu chuship ketken bir chaghda aran etiretke kelduq.
Etisi tugmen teshini ornigha jaylashturup un tartqan iduq heqiqetenmu unni tez tartqili bolidiken.
Biz mushundaq ettigendin keshkiche un tartip, keshlerde siyasi ogunishlerni qilip kun otkuettuq.
Budaqi bizning demilish kunimiz 20 kunde aran keldi, biz nechcheylen etiretning sheherge ish
bilen barmaqchi bolghan 28 at kuchige ige terekturining keynige chatqan harwisigha chiqiwilip
oyge yinip keldim. U chaghlarda hemme yerde Maojushining risimi we sozliri yezilghan
taqtilar,oyning tamlirighiche qizil reng bilen her hil inqilawiy shoarlar yezilghan bolup putun
sheher qizil reng bilen boyalghandekla idi. Maojushi olgendin keyin bir mezgil Kinohanilarda we
tilivizorda kino we senet nomurini qoyush cheklengen iken. Men etisi yana ettigende
Guzelnurning ishke chushishidin burun berip eliqi derehning tuwide uni saqlidim, yerim saet
otkendin keyin uning oyi tereptin kewatqinini kordum, men derehning keynige mukiwilip, u
manga yeqinliship kelgende derehning keynidin ushtumtut chiqip: Jan kerekmu? pulmu dep
waqirap uning aldigha kelgenttim, u ushtumtut bolghashqa qattiq qorqip ketti, yuzliri tatirip kitip
birdemdin keyin: Ademni mushunchilikmu qoqitamsiz yurigim tas qaldi chiqip ketkili didi, men
hapa bolmang sizni munchiwala qoqup kitidu dep oylimaptikenmen didim, birdemdin keyin u:
Tunigin yenip kepsizde didi , men: shundaq tunugun yinip kelgen idim, uzingiz yahshi
turuwatamsiz? Bille kino koreyli digen idim u qerining kasapitida kinomu qoymaydiken, bugen
keshte yana derya boyida koreshsek qandaq? disem, u etirepigha bir qarawitip: hergiz undaq
geplerni dimeng, Maojushi bolmisa bizning bugenki kunimiz barmidi? Sizning iydiyingizda
mesile bar iken didi, men : shundaq mining iydiyemde mesile jiq shunglashqa siz bilen
parangliship mesilini hel qilay dewatimen wahtingiz barmu? diwidim u: turup kitip: undaq bolsa
shundaq bolsun men saet 7 bilen otkendiki asma korikning yenigha barimen didi, biz hoshliship
u ishqa kirip ketti men welsipit bilen oyge yinip keldim.
Keshte biz asma korikning yenida uchurashtuq, u bugen ettigen ishqa mangghanda kiygen
kiyimini kiyiwaptu, kulreng shim bilen aq kopta kiyip boynida qara yaghlighi bar idi, biz
salamliship bop yana eliqi tash etip oynighan derya boyigha kelduq, men uninggha :Guzelnur
sizni bek seghindim, uhlisam qopsam sizni oylaymen, men sizni yahshi korimen didim, u biraz
mining chirayimgha qarap turup kitip: Yalghan gep qilmang, sizning mini yahshi
koridighiningizgha men ishenmeymen, men sizni deslep korgende heli uchuq tuz bala
deptikenmen biraq bugenki gepliringizgha qarighanda sizning iydiyingizde mesile bar iken
Maojushigha til tekkiziwatisiz, bilemsiz Maojushini Jonggo helqila emes putun dunya helqi
yahshi koridu, u putun Jonggo helqi we dunya helqining nijat yultizi dep qizirip yana bir munche
komunist partiyeni medihileydighan geplerni qildi.Men Guzelnurgha: biz aran koreshtuq bundaq
geplerni qilmayli oz gipimizni qilsaq bolmamdu diwidim, u: ozimizning gipi digen nime? aldi
bilen kozqarishimizni aydinglashturmisaq chong hataliq otkizimiz dep manga yana bizning
etiritimizde bolidighan siyasi geplerdin bir taghani dep aran qutilghan siyasi ogunishni yana
bashliwetti. Amalsiz geplirini anglap bop emdi men sozlisem bolamdu disem meylingiz
uzingizde didi, men turup : Guzelnur sizning bayattin digen gepliringizni biz her kuni anglaymiz
bu geplerni tola anglap zerikip kettim biz bashqa gep qilsaq bolmamdu, bolmisa sugha tash atayli
didim, u kulip kitip: manggha wede bering eliqindaq geplerni qilmaymen dep didi, men bolidu
dep: eliqindaq geplerni Guzelnur hanimning aldida ergiz qilmaydighanlighim uchun qesem
ichimen disem, bashqilarning aldidimu dimeymen deysiz dep turuwaldi men bolidu dep qesem
ichtim.
Men Guzelnurning kichik wahtidin tartip mushundaq kizil iydiyede chong bolghanlighini,uning
ustige dadisi ishchi bolup u chaghlarda ishchilarning abiroyini tiklep ziyalilarni basidighan dewir
bolghashqa, partiye Maojushi digendin bashqa terbiye bolmighashqa bu iydiyining uningda
chongqurlighini, uning bilen bu toghurliq gep qilsam uning bilen qiziriship qelishimni oylap
gepni bashqigha yotkep keyin az-azdin millitimiz toghurliq bilidighanlirimni dimekchi boldum.
Menmu Guzelnurgha ohshash terbiyide osken bolsammu biraq Guzelnurgha qarighanda men jiq
ishlarni korgen we anglighan idim.Toqiz yash wahtimda Dadam bilen apamni uzun qalpaq
kiygizip urup oydin elip ketkenligini untiyalmayttim, men uchun ata anidin artuq heshqandaq
nerse yoq idi, Dadam bilen apamdin tarih heqqide jiq geplerni anglighan idim, keyin Qasim aka
bilen tonushup u ademdin kop nersilerni ogendim,shunglashqa Guzelnur bilen iydiyimizda chong
periq bar idi. Uning chirayida mendin hapilighi chiqip turatti men uning yenigha kilip
qapighingizda bir nerse turudu iliwitey, kozingizni yumup turing diwidim u kuzuni yumishigha
aghzidin chok qilip birni suyuwaldim, U derhal:eski dep mini qoghlap ketti, men qachtim u mini
qoghlawitip puti teyilip yiqilip chushti, men uning yenigha kelip uning qolini tarttim u ning yuzi
qizirip ketken bolup soghoq qolliri titirigendek bolatti we manga siz : bek eski ikensiz dep
kuldi,men uning qolidin tartip uni turghuzip qattiq quchaghlap baghrimgha bastim, umu qarshiliq
bildurmey ozini mining ihtiyarimgha qoyuwetken idi. Men tunji qetim qizlarni quchaghlighan
idim, uning ikki kokirigi huddi purjinidek men quchaghlighansiri mini teshigha tipetti, uning
bedinidiki tebiyi puraqni isil Firansiyening etirlirige teng qilghili bolmaytti, he muhabet sen nimu
digen tatliq we nimu digen guzel deyttim ichimdin, her ikkimizning yurigimiz qattiq soqatti biz
uzundin uzunghiche quchaghliship issip telepmu kitiptimiz, men birkemde uning aghzini soydim
u tilini ergiz bermeytti birdemdin keyin men tilimni uning aghzigha salghan idim u huddi tok
soqqandek titirep ketti we birdemdin keyin mining quchighimdin ozini elip qechip manga : nimu
qiliq qiwatisiz siz eski didi, uning eski digen gepliri manga bek bekmu yeqimliq anglinatti, shu
chaghlarda bu bichare aq kongul tuz qiz ademning tebiyi soyishishinimu bilmeytti.
(Dawami Bar)