Uyghur Makhal Temsilliri
Yahxilikh ve Yamanlikh Toghrisida
(Uighur Proverbs: About Good and Bad)
By Muhemmed Rehim Edited by: Tughluk Abdurazak)
Altun yerde yatmas,
Yahxilikh yoda(yatmas).
Andin khaqkhan, mundin khaqkhan,
Yamanlikh bilen kozini aqkhan.
Bir yahxilikh ming baladin khutkhuzar.
Bir yahxilikh ontulmas, bir yamanlikh.
Bir yahxigha bir yaman her yerde bar,
Ikki yahxi bir bolghan kheyerde bar.
Ikki yahxi arisida khil uzulmes,
Tomur zenjirni uzidu ikki bilmes.
Pokh'kha qalma atsang ozengge qaqrar.
Sesikh goxni qivin tapar,
Yaman ixni yaman tapar.
Yahxi atning terisi khiyix bolar, kun bolmas.
Yahxi atkha bir khamqa,
Yaman atkha yuz khamqa.
Yahxi atkha khamqa lazim emes.
Yahxi atkha khongghurakh.
Yahxi ax ustige keler,
Yaman gep ustige.
Yahxi az, yaman kop,
Bughday az, saman kop.
Yahxi bilen dost bolsang,
Eqilar qiqekliring.
Yaman bilen dost bolsang,
Yirilar yurekliring.
Yahxi bilen yurseng, yetisen muratkha,
Yaman bilen yurseng, khalisen uyatkha.
Yahxi bolsang exingni yeysen,
Yaman bolsang bexingni yeysen.
Yahxi bolsang toyunggha bararmen,
Yaman bolsang olumungge.
Yahxi bolsa ozengge bala,
Yaman bolsa bexinggha bala.
Yahxidin at khilidu, yamandin dat khalidu.
Yahxidin japa kelmes,
Yamandin vapa (kelmes).
Yahxidin yaman qikhar,
Yamandin yahxi (qikhar).
Yahxi goxtin yahxi xorpa.
Yahxi kelip halinggha yeter,
Yaman kelip otungni "puv" der.
Yahxi korginini eytar, yaman yiginini.
Yahxilikhni untuma,
Yamanlikhni konglungde tutma.
yahxilikh-yenip turghan qirakh.
Yahxilikh yerde yatmas,
Yamanlikh ozidin axmas.
Yahxilikh khalar, yamanlikh tuger.
Yahxilikh'a yahxilikh-her kixining ixidur,
Yamanlikh'a yahxilikh-er kixining ixidur.
Yahxini mahtisang yarixidu,
Yamanni mahtisang adixidu.
Yahxining hulkhi artukh,
Yamanning yakhisi yirtikh.
Yahxining sozi, yamannin kozi.
Yahxining xarapiti,
Yamanning kasapiti.
Yahxining yahxilighini qikhar, kokke yetsun.
Yamanning yamanlighini qikhar, tozup ketsun.
Yahxining yahxilighi tiger her yerde,
Yamanning yamanlighi tiger tar yerde.
Yahxining kholtughidin yolep ore khil,
Yamanning aghizigha urup pore khil.
Yahxini yat iken dime,
Yamanni oz iken dime.
Yahxi niyet axkha,
Yaman niyet baxkha.
Yahxi uruxsa, bergili nerse tapalmas,
Yaman uruxsa, alghili (nerse tapalmas).
Yahxi bir soz, yamangha ming soz.
Yahxigha berseng nipi teger,
Yamangha berseng gepi (teger).
Yahxigha soz, yamangha muxt.
Yahxigha yagh, yamangha dagh.
Yahxigha yipek yipixar,
Yamangha tiken (yipixar).
Yaman atni yal basar.
Yaman bilen majra,
Yahxi bilen sohbet.
Yamandin axkhan yerim khoxukh.
Yaman inek olgiqe sutluk atalmas.
Yaman kixi silighanni bilmes.
Yamanlikh-bir demlik,
Yahxilikh-omurluk.
Yamanlikhning yoli yenik,
Yahxilikhning yoli eghir.
Yamanni ixinggha yolatsang yolat, khexinggha yolatma.
Yamanning bir khilighi artukh.
Yamanning gepi yaman.
Eski qapanning piti (yaman).
Yamanning suyini iqgiqe, khapighini uxtuvet.
Yamanning tokhmighi yenida.
Yamanning tuzgha barghini-khizgha barghini.
Yamanning yahxilighi yokh,
Yaman sozning tatlighi (yokh).
Yamanning yahxisi bolghiqe,
Yahxining yamini bol.
Kharimukhning danisi bolghiqe,
Bughdayning samini bol.
Yamanning yamanlighi bar,
Kixi bilmes hilisi bar.
Yamanning khoynida yatkhiqe,
Yahxining ayighida ol.
Yamanni khoyup berse erkige,
Kunde qiqidu bokige.
Yaman urukhtin yahxi mive bolmas.
Yamangha ahtamdiki danggal.
Yamangha kordimu hoxna bolma.
Yamangha yantayakh bolma.
Yaman yagh yaraxmas,
Oxkige yumghakhsut.
Yamangha yilin, aghzigha nerin.
Yamangha yolukhsang yalisi yokhar,
Khazangha yolukhsang kharisi (yokhar).
Yamangha khilghining-khumgha singgining.
Yaman harva yol buzar,
Yaman adem yurt (buzar).
Harva mangghan yol tar bolmas,
Yamangha gep khilsang har bolmas.
Khaghigha okh atma, yamangha soz khatma.
Ozengge yahxilikh tilseng,
Kixige yamanlikh khilma.