HIV bilen AIDS kisilige munasiwetlik kop sorilidighan suallar

Mehmet Emin

 

1. AIDS bilen HIV ning periqi nime? Ularning qandaq munasiwiti bar?

AIDS digen soz Engilizchidiki “Acquired Immune Deficiency Syndrome” digen sozning birinji heripliridin tuzulghan soz bolup, “adem bedining kiseldin saqlinish iqtidari zehminilish sewibidin kilip chiqqan kisellikler toplimi” digen menani bilduridu. U bir kisellikler toplimini kozde tutidu.

HIV digen soz bolsa Engilizchidiki “Human Immunodeficiency Virus” digen sozning birinji heripliridin tuzulgen soz bolup, “adem bedinining kiseldin saqlinish iqtidarini kemeytidighan virus” digen menani bilduridu.

Adem bedini HIV bilen yuqumlunup, birnechche yilliq yoshurun mezgilni bashtin kechurgendin kiyin AIDS kisilige tereqqi qilidu; yeni HIV bolsa AIDS kisilini kelturup chiqiridighan bir hil virus.

2. HIV/AIDS qanchan we qaysi dowlette bayqalghan?

AIDS kisilini kelturup chiqarghan HIV virusi, 20-esirning desliwide Afriqining otura qismidiki dowletlerde adem bedinige tarqalghan bolsimu, biraq 1981-yiligha kelgende andin tunji qitim Amirkida kishiler teripidin bayqilip, HIV digen bu namni alghan.

HIV virusi Afriqining otura qismidiki dowletlerde yashaydighan Engilizchide “apes”, Hittaychida “?” dep atilidighan, maymun ahilisige kiridighan bir hil haywanning bedinide yashawatqanlighigha birnechche ming yil bolghan bolup, bu hil haywan bedinide kisel peyda qilmighan.

3. HIV adem bedinidin ayrilip qanche uzun yashiyalaydu?

HIV qan, plasma qantarliq qan mesulatlirida uzun muddet yashiyalaydu, undin bashqa nem, taziliqi nachar, kun nuri chushmeydighan sharahittimu birnechche sahettin bir nechche kun yashiyalaydu, qurghaq hawada, kun nuri astida bir nechche minuttin birnechche on minutla yashiyalaydu, biraq bu putunley mutleqmu emes.

4. AIDS/HIV asaliqi qandaq yollar arqiliq kishiler arisida tarqaydu?

AIDS kisili asaliqi qan, jinsi munasiwet we apidin baligha yuqushtin ibaret 3 hil waste arqiliq kishiler arisida oz ara tarqaydighan bolup, Zhungguo dowletlik kiselliklerni konturul qilish merkizining dokilatigha asaslanghanda, putun Zhungguodiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning 82.6% qan arqiliq (buning ichide 61.6% zeherlik chikimlikni okul qilip urush arqiliq, 9.4% qan ilish arqiliq, 1.6% qan silish arqiliq), 8.4% jinsi munasiwet arqiliq, 0.3% apidin baligha yuqush, qalghan 18.7% namelum sewepler arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan iken.

Uyghur Rayunida bolsa, hokumet ilan qilghan sitastikigha asaslanghanda, 2004-yilighiche bayqalghan AIDS kisili bilen yuqmlanghuchilarning 88.60% zeherlik chikimlikni okul qilip urush arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan; 3.6% Jinsi munasiwet arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan, qalghanliri apidin baligha we bashqa nemelum yollar arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan.

5. Adem bedinidiki qaysi suyuqluqlarda HIV bolidu?

Qanda, erlerning menide, ayalarning jinsi eza suyuqliqida we sutide HIV bolidu. Terde, eghiz suyuqluqi yaki sholgeyde, chong kichik terette, koz yishida adette HIV bolmaydu.

6. Hazir putun dunyada qanche kishi AIDS/HIV bilen yuqumlanghan?

Putun dunyada, her kuni tehminen 15000 din 20000 kishi, yaki tehmine her 6 sikunutta bir adem yingidin HIV virusi bilen yuqumlinidighan bolup, tunji AIDS kisili bayqalghan 1981-yilidin 2004-yilighiche bolghan 20 nechche yilliq AIDS kisili tarihida, putun dunyada tehminen 60 miliyun etirapida kishi AIDS kisili bilen yuqumlanghan, tehminen 20 miliyun kishi AIDS kisili bilen olup ketken,

WHO ning 2004-yili 11-ayning 23-kunidiki hewirige asaslanghanda, hazir putun dunyada tehminen 39.4 miliyun (35.9 ~ 44.3 million) kishi AIDS kisili bilen yuqumlanghan bolup, ularning ichide 37.2 miliyuni 15 yashtin 49 yash ariliqidiki kishiler, tehminen 17.6 miliyuni ayallar, 2.2 miliyuni balilar iken.

7. Hazir putun Zhungguoda qanche kishi AIDS/HIV bilen yuqumlanghan?

Zhungguoda tunji AIDS kisili bayqalghan 1985-yilidin din ta 2004-yilighiche bolghan 19 yil ichide, tehminen 1 miliyun 20 ming kishi AIDS kisili bilen yuqumlanghan bolup, 200 mingge yiqin kishi AIDS kisili tupeylidin hayatidin ayrilghan.

2004-yili putun Zhungguodiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimliktiki sani 80 ming etirapida bolup, molcherdiki sani 840 mingge yetken. 2010-yiligha barghanda, Zhungguodiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning sani 10 miliyundin ashidiken.

8. Hazir Uyghur Rayunida qanche kishi AIDS/HIV bilen yuqumlanghan?

Tengri Tagh Tor Bitining 2004-yili 12-ayning 24-kunidiki hewirige asaslanghanda, 2004-yili 12-ayning aoturlirighiche, putun Uyghur Rayunidiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning tizimlikitiki sani 9730 ge yitip, AIDS kisilining tarqilish ehwali Zhungguo boyiche eng ighir bolghan rayunlarning birige aylanghan. Molcherleshche 2004-yilning ahirghiche Uyghur Rayunida tehminen 90 ~ 100 ming kishi AIDS kisili bilen yuqumlnaghan bolushi mumkin.

9. Uyghur ilining qaysi rayunida AIDS/HIV bilen yuqumlanghanlar eng kop?

Tengri Tagh Tor Bitining 2004-yili 12-ayning 24-kunidiki hewirige asaslanghanda, 2004-yili 12-ayning oturlirigiche putun Uyghur Rayunida bayqalghan tizimliktiki AIDS kisili bilen yuqumlanghuchilarning 3951 Urumchide, 4247 Ghuljida, 437 Aqsuda, 241 Qeshqerde bolup, putun Uyghur ilining 79% xeher we nahiliride AIDS kisili bilen yuqumlanghanlar bayqalghan.

10. Uyghur ilide HIV/AIDS bilen yuqumlanghanlarning tiz surette kopiyishining asasliq sewibi nimelerdin ibaret?

Uyghur ilide HIV/AIDS bilen yuqumlanghanlarning tiz surette kopiyishining asasliq sewebi: (1) Qanun tuzumning mukemmel bolmaslighi, yeni qanun ijira qilghuchilarning chirikliki we qanunning toluq ijira bolmaslighi tupeylidin Uyghur ilide zeherlik chikimlik sodisining kunsayin ighirlishishi, we zeherlik chikimlik chekkuchilerning kunsayin kopiyishi. (2) Hokumetning AIDS kisilining aldini ilish, we uni konturul qilish, dewalash jehettiki hizmitining unumluk we yiterlik bolmaslighi. (3) Uyghur ilidiki namiratliq we ishsizliqning kopiyishi. (4) Kishilierning ehlaqi pezilet olchimining towenlishishi, dini terbiye we dini itiqatning suslishishi. (5) Ata anining balilargha bolghan terbiyening ajizlishi, eneniwi ata ana we bala munasiwetlirining suslishishi. (6) Kishilerning jeherlik chikimlikning shehsige, ahilige we jemiyetke ilip kilidighan ziyinigha bolghan tonushining towen bolushi we uninggha sel qarishi. (7) Muteleq kop sandiki kishilerning AIDS kisili toghursida hichqandaq chushenchige ige emesligi, AIDS kisilining qandaq tarqaydighanlighidin, shehisge, ahilige we jemiyetke qandaq ziyanlarni ilip kilidighanlighidin hichqandaq hewerdarsizlighi, hem ozini qandaq qodaydighanlighini bilmesligidin.

11. AIDS yitimliri digen nime?

AIDS yitimliri diginimizde asasliqi ata anasi AIDS kisili tupeylidin olup kitip, yitim qalghan balilarni kozde tutidu.

Dunyada tunji qitimliq AIDS kisili bayqalghan 1981-yilidin ta 2004-yilghiche bolghan 23 yilliq dunya AIDS kisili tarihida, tehminen 60 miliyundin artuq kixi AIDS kisili bilen yuqumlanghan bolup, 20 miliyundin artuq kixi AIDS kisili bilen olup, tehminen 15 miliyun AIDS yitimlirini qaldurup ketken. Bularning kop qismi Afriqida bolup, Asiyadiki AIDS yitimliri 2 miliyungha yetken. 2010-yiligha barghanda putun dunyadiki AIDS yitimlirining sani 25 miliyungha yitidiken.

Zhungguoda bolsa tunji qitimliq AIDS kisili bayqalghan 1985-yilidin ta 2004-yilighiche bolghan 19 yil ichide, tehminen 1 miliyun 20 ming kixi AIDS kisili bilen yuqumlanghan bolup, 200 minggha yiqin kixi AIDS kisili tupeylidin hayatidin ayrilghan. Ular tehminen 70 mingdin 80 mingghiche AIDS yitimlirini qaldurup ketken. 2010-yiligha barghanda, Zhungguodiki AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning sani 10 miliyungha yitip, AIDS yitimlirining san 138 mingdin 260 ming ariliqida bolidiken.

12. Qandaq kishilerning AIDS/HIV bilen yuqumlunush ihtimali yuquri bolidu?

Zeherlik chikimlikni okul qilip urushqa adetlengen kishiler, okul orushta bir yingnini ortaq ishletken yaki kop qitim qayta qayta ishletken kishiler, kop jinsi hemrasi bar kishiler yaki bashqilar bilen qalaymiqan jinsi munasiwet otkuzidighan kishiler, kop qitim qan saldurghan yaki qan alghan kishiler, layaqetsiz dohturhanilarda okul udurghan, opiratsiye qildurghan, we yaki bedenni melum jehette zehme qilidighan bezi tekshurush we dawalash ilip barghan kishilerning AIDS/HIV bilen yuqumlunush ihtimalliqi yuquri bolidu.

13. Zeherlik chikimlik bilen AIDS kisilining qandaq munasiwiti bar?

Zeherlik chikimlik bilen AIDS kisilining biwaste munasiwiti yoq, biraq zeherlik chikimlik chikishge ugunup qalghanlar, kiyinche zeherlik chikimlikni nepes yoli arqilqi istimal qilishtin tomurgha okul qilip urushqa tereqqi qilidighanlighi uchun, hemde zeherlik chikimlikni istimal qilghuchilar bir yingnini ortaq ishletkenligi uchun, HIV bilen yuqumlunush ihtimalliqi nahayti yuquri bolidu. Hazir Uyghur Rayunida bayqalghan AIDS kisili bilen yuqmlanghuchilarning ichide 88.60% zeherlik chikimlikni okul qilip urush arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghan.

14. AIDS/HIV bilen deslepte yuqumlanghanda qandaq alametler bolidu?

Adem HIV bilen deslepte yuqumlanghanda, kopunche kishilerde kop alametler bolmaydu, bezi kishilerde qizzish, bishi aghrish, maghdursizlinish, biaramliq his qilish, ishtay towenlesh qatarliq zukamda bolidighan alametler korilidu, biraq bu hil alametler 2~4 heptila dawam qilip yoqap kitidu. Undin kiyinki birnechche yill ichide hichqandaq alamet bolmaydu, bu AIDS kisilining yoshurun mezgili hisaplinidu.

15. HIV bilen yuqumlanghanlarning hemmisi choqum AIDS kisilige giriptar bolamdu?

HIV bilen yuqumlanghan kishilerning mutleq kop qismi eng ahirda AIDS kisilige tereqqi qilidu. HIV adem bedinige kirgendin kiyin hujeyre ichige orunlishidu, we hujere ichide kopiyip qangha kiridu. Hazir bar bolghan HIV virusigha qarshi dorilar peqet qandiki virusni olturidighan bolup, hujeyre ichidiki virusni oltureylmeydu. HIV virusi hujeyre ichide uzluksiz kopiyip, qanghan chiqip turidu. Netijide dawalitish ilip barghan kishilerning AIDS kisilige terreqqi qilishi asta bolidu, omuri dawalatmighanlargha nisbeten uzun bolidu, biraq haman AIDS kisilige tereqqi qilidu.

16. AIDS kisilining yoshurun mezgili adette qanche yil bolidu?

AIDS kisilining yoshurun mezgili diginimiz adem bedini AIDS kisili virusi yeni HIV bilen tunji yuqumlunup ta AIDS kisilige tereqqi qilghangha qeder bolghan waqit bolup, adette 1 yildin 12 yilghiche ohshash bolmaydu, kopunche kishilerning 3~5 yilghiche bolidu. AIDS kisilining yoshurun mezgilining uzun qisqiliqi, kishilerning yishi, salametlik ehwali, HIV ni qandaq yuqturwalghanlighi, dawalitish ehwali qatarliq amillar bilen munasiwetlik. Adette qan silish arqiliq HIV ni ozige yuqturiwalghanlarning yoshurun mezgili qisqa bolidu, balilar bilen yashanghanlarning yoshurun mezgilimu qisqa bolidu. Zeherlik chikimlikni okul qilip urush arqiliq HIV ni ozige yuqturiwalghanlarning esli saghlamliq ehwali zeherlik chikimlik tupeylidin nacharlashqan bolsa, bundaqlarning yoshurun mezgilimu qisqa bolidu, yeni HIV ni ozige yuqturiwalghandin kiyin, AIDS kisilige terqi qilishi we AIDS kisili tupeylidin olup kitishi tiz bolidu. HIV ge yuqumlanghandin kiyin hichqandaq dawalash ilip barmighan kishilerningmu yoshurun mezgili qisqa bolidu, omuri qisqa bolidu.

17. AIDS kisilining qandaq alametliri bolidu?

Adem bedini HIV bilen yuqumlunup, bir nechche yilliq yoshurun mezgilni bishidin otkuzush jeryanida, virus bedende tizdin kopiyip, adem bedinining kiselge qarshi turush kuchini ighir derijide zehmige uchurtidu. Shuning bilen adem bedini her hil kiselliklerge giriptar bolup, her hil kisellik alametler korulushke bashlaydu, bu bimarning AIDS kisili basquchigha resmi qedem basqanlighi hisaplinidu. Adem AIDS kisilige giriptar bolghanda, bedenning kiselge taqanil turush kuchuning towenlishi tupeylidin peyda bolghan herqandaq kiselde bolidighan alametlerning hemmisi korilidu. Adette kop uchiraydighan alamet konturul qilish qiyin bolghan qizzish, oruqlash, nemelum osme qatarliqlar.

18. AIDS kisilige giriptar bolghan herqandaq adem choqum olup kitemdu?

1981-yili tibbi alimlar tunji qitim AIDS kisilini bayqighanda, AIDS kilige giriptar bolghan kopunche kiseller bir ikki yil ichide olup ketken. Hazir, HIV virusini konturul qilishta we uningdin AIDS kisilige tereqqi qilishning aldini ilishta nurghun unumluk dorilar dunyagha kelgen bolup, AIDS kisilige giriptar bolghan nurghunlighan kiseller hilli uzun yashawatidu. Biraq AIDS kisili yenila janni alidighan kisel hisaplinidu. Hazirche AIDS kisilige giriptar bolghanlarning ichide peqet az bir qisim kishilerla, 5 yil yashawatidu, biraq bu san dawalash tehnikisining tereqqi qilishigha egiship iship biriwatidu.

19. AIDS/HIV bilen yuqumlunushtin saqlinish uchun nimilerge diqet qilish kirek?

Putun jemiyet omumyuzluk seperwerlikke kilip, ehlaqi we diniy terbiyeni kucheytish kirek. Kishilerning bolupmu yashlarning zeherlik chikimlikke ugunup qilishning aldin ilish kirek. Qan ilish, okul urush we tekshurushlerde, imkan bar birla qitim ishlitidighan eswaplarni ishlitish kirek. Er ayal bir birige sadiq bolushi, natonush kishiler bilen jinsi munasiwet otkusmeslik, qarshi terepning AIDS kisilige giriptar bolghan bolmighanliqni bilmigen ehwal astida, ular bilen jinsi munasiwet qilmasliq yaki jinsi munasiwet qilghanda eng yahshisi ozini qoghdash wastisi qollunushi kirek. AIDS kisilige giriptar bolush ihtimali bolghan er ayal, wahtida tekshurush ilip birish kirek, eger AIDS kisili bilen yuqumlanghanlighi bayqalsa, qarshi terepke yuqturup qoyushtin saqlinish kirek, shundaqla eng yahshisi bala almasliq kirek. Eger imiwatqan balisi bar ayalning AIDS kisilige giriptar bolush ihtimalliqi bolsa, yaki AIDS kisilige giriptar bolghan bolsa, eng yahshisi balisini imitmeslik kirek. Qisqisi ozimizni ozimiz qederlishimiz, ozimizge, ahilizmizge, militimizge we jemiyetke mesul bolushimiz kirek.

20. HIV bilen yuqumlanghan ayal bala tughush heterlikmu?

Elwette heterlik. HIV bilen yuqumlanghan ayal baliliq bolghanda, yingi tughulghan balining hemmisi HIV bilen yuqumlunushi natayin, biraq HIV bilen yuqumlunushning ihtimalliqi nahayti yuquri bolidu. Bala tughulghandin kiyin imitishning ozimu heterlik. Uning ustige hazirgha qeder AIDS kisilining unumluk dawasi bolmighachqa, bala balaghetke yetmeyla yitim bolup qilish ihtimali bar. Shunga HIV bilen yuqumlanghan ayal eng yahshisi bala almasliq kirek.

21. Qan silish heterlikmu?

AIDS kisili tarqilishqa bashlighan deslepki mezgilde, nurghun kishiler qan silish arqiliq AIDS kisili bilen yuqumlanghan bolup, hazir qan teqdim qilghuchilargha sistimiliq tekshurush ilip barghandighan bolghachqa, qan silish arqiliq AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning sani kop derjide towenligen. Shundaqtimu towendiki birnechche sewepler tupeylidin yenila melum derijide hetiri bar. (1) Sharahayiti nachar rayunlarda bolupmu bezi tereqqi qiliwatqan dowlet we rayunlarda qan teqdim qilghuchilargha telep yuquri emes. Ulargha sistimiliq tekshurush ilip birilmighanlighi uchun, HIV bilen yuqumlanghan qan bashqilargha silinip qilishi mumkin. (2) Eger qan teqdim qilghuchi HIV bilen yuqumlanghili 3 bolmighan bolsa tehshurushte HIV yalghan inkar qilinidu. Bundaq kishining qinini qobul qilghuchi AIDS kisili bilen yuqumlinidu. (3) Qanni ilish, bir terep qilish, toshush we kiselge silish jeryanida HIV bilen bulghunush.

22. Qan ilish heterlikmu?

Qan ilish diginimiz asasliqi qan teqdim qilish we tekshurush uchun qan ilishni kozde tutidighan bolup, qan ilishta ishlitilidighan yingne we shipiris qatarliq eswaplar eger qayta qayta ishlitilse, bu arqiliq AIDS kisili kishiler arisida oz ara tarqilishi mumkin. 2004-yilighiche putun Zhungguoda bayqalghan AIDS kisili bilen yuqumlanghanlarning 9.4% qan ilish arqiliq AIDS kisilini ozlirige yuqturiwalghanlighi dokilat qilinghan. Shunga bezi tereqqi qilmighan yaki sharahiti nachar rayunlarda qan ilsh yenila heterlik.

23. Dohturhanida tekshurush we dawalsh ilip birish heterlikmu?

Bezi sharahiti nachar yaki layaqetsiz dohturhanilarda bezi eswaplar arqiliq tekshurush we yaki dawalash ilip birish, chish tartquzush, bolupmu ayallar kisellikige munasiwetlik tekshurush ilip birish, bala aldurwitish yaki tughutni cheklesh opiratsiyesi ilip birish melum derijide heterlik. Yeni tekshurush yaki dawalashta ishletken eswaplar HIV bilen bolghanghan bolsa, yaki HIV bilen bolghanghandin kiyin yahshi bir terep qilinmighan bolsa, bu arqiliq HIV bashqilargha yuqushi mumkin.

24. Eger natonush birsi mini ozige jelip qiliwalsa qandaq qilimen?

Eng yahshisi anghilingizge sadaqet bolung, ehlaq pezilitingizni pak tutung. Natonush kelse kelmes kishiler bilen yaki HIV bilen yuqumlanghan yaki yuqumlanmighanlighini jezmenleshturelmeydighan kishiler bilen amal bar jinsi munasiwet qilmang. Saghlam jinsi munasiwet qilishni ugunung. Amal bar ozingizni qoghdash charisini qollunung, kondom ishliting. Eger melum sewepler tupeylidin natonush kishiler bilen jinsi munasiwet qilghan bolsingiz, eng yahshi wahtida tekshurush ilip biring. Hemrayingizgha we ahilingizge mesul bolung, ozingiz yuqturiwalghan kiselni shu bigunahlargha yuqturup qoyushtin saqlining.

25. Eger mektepte bashqa oqughuchilar HIV bilen yuqumlanghan bolsa yaki AIDS kisilige giriptar bolghan bolsa, mining balamgha yuqamdu?

Yaq, yuqmaydu. Adettiki normal uchurshush, meyli waqiti uzun qisqa bolsun, hetiri yoq. Bu hildiki uchurshush barliq kolliktip tenterbiye paliyetlirinimu oz ichige alidu.

26. Eger risturantta tamaq etkuchi ashpez yaki kutkuchi HIV bilen yuqumlanghan yaki AIDS kisilige giriptar bolghan bolsa, men u risturantta tamaq yisem heterlikmu?

Yaq, heterlik emes. Risturantta tamaq yiyish AIDS kisilige giriptar bolush hewipini ashurmaydu. Hazirgha qeder HIV ning tamaqttin yuqqanlighi toghursida hichqandaq ispat yoq.

27. Eger bedinim HIV bilen yuqumlanghuchining qini bilen bulghansa, men choqum HIV bilen yuqumlinimenmu?

Eger bediningizde hichqandaq zehme bolghan jay bolmisa, siz adette HIV bilen yuqumlanmaysiz, biraq shundaqtimu ihtiyat qiling.

28. Chish chotkisi, saqal alghuch qatarliq shehsi boyumlirimni choqum bashqilardin ayrim ishlitishim kirekmu?

Elwette shundaq. Chish chotkisi, saqal alghuch qatarliq shehsi boyumlar gerche HIV virusini tarqitidighan muhim waste bolmisimu, biraq bu boyumlar qan bilen bulghunishi mumkin. Shunga bu boyumlarni choqum bashqilardin ayrim ishlitish kirek.

29. Bir kishining HIV bilen yuqumlanghan yaki yuqumlanmighanlighini qandaq bilgili bolidu?

Bir kishining HIV bilen yuqumlanghan yaki yuqumlanmighanlighini qandiki HIV gha qarshi “kangti” yaki “antibody” tekshurup iniqlash arqiliq bilgili bolidu. Adem HIV bilen yuqumlanghandin kiyin 3 aydin 6 ayghiche bedende kangti yaki antibody ishlep chiqiridu. Eger melum kishining qinidin bu hildiki kangti yaki antibody tipilsa, bu kishini AIDS kisili bilen yuqumlunuptu dep hokum chiqirishqa bolidu. Biraq apisi HIV bilen yuqumlanghan yingi tughulghan baligha bu hokumni chiqirishqa bolmaydu.

30. HIV ozara korushush yaki quchaqlishishtek adettiki alaqilishish arqiliq tarqamdu?

HIV bu virus bilen yuqumlanghan kishilerning tutushi, silashi, quchaqlashi yaki mojuqalshidek adettiki alaqilishish arqiliq tarqimaydu. Tetqiqat netijisidin melum bolishiche, HIV, bu hil virus bilen yuqumlanghan qan we jinsi bez suyuqliqi, ana suti qatarliq beden suyuqliqi bilen biwaste qoyuq alaqilishish arqiliq tarqaydu.

31. HIV ozara soyushush arqiliq tarqamdu?

Tetqiqat qilish arqilish HIV bilen yuqumlanghan bezi kishilerning sholgey yaki eghiz suyuqlighida qismen HIV virusining barlighi bayqalghan bolsimu, biraq HIV virusining soyush arqiliq yuqudighanlighigha tihi toluq ispat yoq. Shundaqtimu Kisellikni Konturul Qilish Merkizi kishilerni HIV virusi bilen yuqumlanghanlarni soygende, Firansuzche soyushtin yaki qattiq soyushushtin saqlinishqa agahlanduridu. Chunki bundaq soygende eghizdin qan chiqish ehwali kilip chiqip, HIV bilen yuqumlinish hetirini kelturup chiqiridu.

32. HIV bilen yuqumlanghan kishi bilen bir oyde turush bihetermu?

HIV bilen yuqumlanghuchilar bar ayililerni tetqiq qilish netijisidin qarighanda HIV virusi qacha-qucha, longge, karwat, yotqan korpe, obirni qatarliq oy saramjanlirini birge ishlitish arqiliq yuqmaydu. HIV bilen yuqumlanghuchining qini bilen uchurshush heterlik. Shunga saqal alghuch, chish chotkisi qatarliqlarni choqum ayrim ishlitish kirek.

33. HIV bilen yuqumlanghuchilar bilen bir munchigha chushush, bir obirnini ishlitish bihetermu?

HIV bilen yuqumlanghuchilar bilen bir munchigha chushush, bir obirnini ishlitish heterlik emes. Eger HIV bilen yuqumlanghuchining qini we jinsi bez suyuqluqliri bilen biwaste qoyuq alaqilashsingiz, HIV virusi sizge yuqidu..

34. Yotel we chushkurush arqiliq HIV virusi yuqamdu?

Zukam qatarliq bezi kiseller yotel we chushkurush arqiliq tarqaydighan bolsimu, biraq HIV u yollar arqiliq tarqimaydu.

35. Pasha HIV virusini tarqitamdu?

Tetqiqat netijisige asaslanghanda HIV virusi pasha we bashqa hasharetlerning chiqishi arqiliq yuqmaydu.


Herqandaq pikir we telepler bolsa,

Dr_Memet@yahoo.com gha het yizing