Lutpulla Mutellip (1922-1945) bir ot yurek xair, u "Yillargha Javap", "Hiyalqan Tilek" khatarlikh olmes xeirlarning muellipi, Uyghur helkhining khehriman oghlani L. Mutellip ozining khiskhighina 23 yillikh hayatida pekhet 9 yil edebiy ijadiyet bilen xughullanghan bolsimu, az bolmighan khimmetlik eserlerni yizip, vetinini, helkhige khaldurup ketti. U axu mirasliri bilen Uyghur hazirkhi zaman edibiyatining asasqiliridin biri hesaplinidu.

Yaxlikh Ugen

L Mutellip


Yaxlikh tirix-tirmax, harmay ugen,
Ilimning dingizi khaynam hem qongkhur.
Nadanlikh u, hemmini bildim digen,
Korup...varakhlap bir khur.
Ilim-mojizilerning sirin aqkhuqi,
Bir kun yaxax uqun okhi on yil!
Kozla emes aldingda nur qakhkhuqi.
Kharangghuni yorutkhan bu yorukh dil.
Her bir hadise yoxurun sir sakhlaydu,
Tokhulmiliri uning ajayip.
Ilim tugimes, mert ademni yakhlaydu,
Nadanning kozidin u herkhaqan ghyip.
Rahip bol ilimning nazaket gulige,
Mojiziler gumbizige "xeyh".
Kun, tun zikri khil xular tuvide,
Seni diguzmes derih.
Adem balisi yaprakh, kir khunmas esil,
Hemmidin otkur uning mingisi.
Bakh, oylan......obdan pikir khil,
Devrge amrakh yengining yengisi.
Uginix sazigha mahir sazende,
Korgin, serip khol qekkinini,
Targha til bergenmu xu addi bende,
Tamaxagha khil mukhamlar yolin ekkinini,
Khaysi mukham, khaysi pede baghring,
Khaysi sazende dilingge su bergen?
Khaysi nahxa pesletkeng zaring,
Khaysi nahxa konglungge gul tergen.
Oylisang yaxlikh--khiskha sening omrung,
Tangda qiqeklep, goya keqte khoyulidu,
Dimakhkha hox purakh qiqip gulliring.
Koz eqip yumghandek tuyulidu,
Erlerni bassa sakhal-burutlar.
Khizlarghimu iz salidu budur-khorukhlar.
Polaxmaydu derehler yap-yax turupla,
Yillarning otuxi bilen yeydu khurutlar.
Yaxlikh--qakhmakh sen qikhip oqisen,
Evrixim qeghing muxu, ugengin, ugen!
Kharangghu dil qolige bir kun qokisen,
Adem bolux dulduligha salmisang yugen!


1943-yil Aughust, Urumqi

Yillargha Javap

L Mutellp


Vakhit aldirangghu, sakhlap turmaydu,
Yillar xu vakhitning eng qong yorghisi.
Akhkhan sular, atkhan tanglar kharilanmaydu,
Yorgha yillar omurning yaman oghrisi.

Oghrilap khaqidu arkhigha bakhmay,
Bir-birini khoghlixip, yorghuluxup;
Yaxlikh beghida bulbullar khanat khakhmay,
Yopurmakhlar khuyulidu, poluxup.

Yaxlikh ademning zilva bir qighi,
Tolimu khiskha uning omri birakh.
Yirtilsa kalindarning bir varighi,
Yaxlikh gulidin tokulidu yupurmakh.

Yillar xamili yelpunidu, izlar komulidu,
Bu yupurmakhsiz yaghaq biqare bolidu......khahxal,
Yillar sihi khurukh kelmeydu, ekilip beridu--
Khizlargha khorukh, erlerge sakhal.

Birakh yillarni tillax toghra kelmeydu,
Meyli otiversun ozining yoli......
Ademlermu vakhitni kholdin bermeydu,
Qollerni bostan khilghan ademler kholi.

Yillarning khoyni keng, pursiti nurghun,
Taghdek ixlar yillar bilen ore turidu.
Kharapbakh, ahxamkhi buvakh kiqikkine tursun---
Tunugun omlep he......bugun mingip yuridu.

Korexqan balilar khoghlixip yillar,
Korex nevrilirini qokhum tapidu.
Ahxam beht uqun khurban bolghanlar,
Khevrini yadlap guller yapidu.

Meyli sakhal sugha khilsa khilsun yillar,
Menmu tavlinimen yillar khoynida.
Ijadim-xerimning iz tamghisi bar,
Aldimdin kheqip otken her yil boynida.

Khirimasmen kurexning keskin qighida,
Xerim yultuz bolup yanar aldimda.
Olum peste khilix, kurexning davanlikh teghida,
Qidam, gheyretlik yengini her dem badimda.

Islarmen miltikh etip tavlanghan kholgha,
Yipixarmen bayrakh bilen algha atlighan yolgha.
Korex bayavitida harmasmen esla,
Yengix bilen kelip qikhimiz keng ghalip yolgha.

Yillar meydengni tutup khakhakhlap kulme,
Aldingda khizirixitin artukh korimen olumni,
Kheritimen dep artukh kongul bolme,
Ahirkhi jengge atap khoyarmen oghlumni.

Yillar dengiz dolkhunlukh bolsangmu,
Opkhunliringni yaridu bizning karap.
Yilning otuxi bilen khorkhitip bakhsangmu,
Ijat-yillarni kheritidu dep berimiz javap.

1944-yil Yanvar Akhsu