Men sizning sualingizgha jawap berishtin burun sizning sualingizgha jawap bergen Bilguchi ependimge ikki eghiz gep qilip qoyup axirida sizning sualingizgha jawapni yazay.
Bilguchi ependim,yazghan jawabingizgha qarighanda siz mini helila omdan bilidighan birsi
oxshaysiz, eger pikiringiz bolsa nimu uchun oz ismingizda chiqip oghul balidek gep
qilmaysiz,hemishen perdining keynide turiwilip u aqchi bu kokchi dep oz Uyghur xelqingizning
yuzini chushuridighan ishlarni zadi qachanghiche qilmaqchisiz? Men aldirash bolsammu
waqtimni chiqirip aziraq bolsimu Uyghur qerindashlirim uchun paydisi bop qalar dep oz
bilimimni xelqimge atawatqan mendek bir xelqige koyimchan ademnimu chishlep tarrsingiz bu
dunyada sizning chishlimeydighan adimingiz qalmaydighan oxshaydu.Bu yerde 5ming dollargha
mashina ap 10ming dollar ziyan tartqan dep aghzingizgha kelgenni joliwitipsiz. Men Yaponyede 7 yil turup Yaponning mashinisinila eydep keldim Canadagha kelgendin keyin yoropaning mashinisini alghim kep,2000-yili 3- ayda Torontogha kelip 1991 yilliq Volkswagenning Passat namliq mashinisini setiwaldim. Bu mashinimu texnikiliq jehettin Yaponyening mashiniliridin qelishmasliq kirek idi, biraq ikki xil seweptin bu mashinini men bir yil ishlitip nurghun yerliri buzuldi, ozem yasidim axirida xotidin (transmission) chataq chiqip auctiongha apirip setiwettim. Birinchi xil sewiwi men deslepte Torontogha kelip bu yerni xuddi Yapondek oylap, ademlerning hemmisi Yaponyeliklerdek semimi dep xata chushunip qaptimen.Torontoda mashina sodisini yerliklerge qarighanda koshmen bolup kelgenler jiqiraq qilidu, buning ichide shundaq eski sodigerler barki,mashinini xeridarlargha aldap setip hetta mangghan kilometirinimu ozgertip satidu. Bundaq sodigerler oz paydisini dep kishilerning jeni bilen oynishidu.Men alghan mashina del mushundaq eski ademlerning qolidin chiqqan bolup,eslidiki mangghan kilometirini 300mingdin artuq mangghanni 150minggha ozgertip qoyghan. Yana bir mesile 91-92 yilliq Passat namliq mashinining xotida texnikiliq mesile bolup 200ming kilometir mangghandin keyin xotta mesile korilidiken,buni men keyinki yilliri Volkswagenning texnikliridin igellidim.
Bilguchi ependim, siz mini bilimen depsiz toluq bilmeydikensiz shunglashqa men uzemni sizge
aziraq tunushturup qoyushni layiq kordim. Men 1977- yili Urumchidiki sanaet inistitotining mashinisazliq fakoltitigha oqushqa kelip 83-yili puturup shu mektepning Aptomobil kafidirasida oqutquchi bolup ishlidim,keyin kafidiraning muwawin midiri we bash mudiri bolup ishlidim.Shuni dep qoyayki kespiy jehettin toluq bilimi bolmighan adem kafidirening bash mudirlighini otiyelmeydu. 93- yildin 2000-yilghiche Yaponyening Kyushu Universititide ( Bu univesitit Yaponyening urush yillirida dangqi chiqqan 5 jahangir universititining birsi )aptomobil kesipide Masterliq we Doctorliq inwanini aldim.Bu jeryanida Yaponye Aptomobil Uyushmisining ezasi boldim. Yaponyening Toyota, Honda, Nissan, Mitsubishi, Mazda, Suzuki, Isuzu, Hino qatarliq 8 aptomobil sherkitining yoquri derijilik engineerliri bilen bille aptomobil toghroiliq nurghunlighan texnikiliq muakime yighinlirigha qatinashtim we yoquridiki zawotlarda texnikiliq tekshurush we tetqiqatlarni elip bardim..2000-yili Canadagha kochmen bolup keldim.North America boyiche layeqetke ige Aptomobil mihaynikining pirawisini we Canadaning aptomobil setish guwanamisini imtihan berip aldim. 3 yildek Yerlikler we Yaponyelikler ashqan mashina rimont zawotlirida mihaynik bolup
ishlidim,ozem bir yil mashina rimont we satidighan sherket ashtim,bu jeryanida Torontodiki
barliq Uyghurlarning mashinisi buzilsa men rimont qilip berdim.Eger Bilguchi ependim sizmu
Torontoda yashaydighan bolsingiz sizningmu mashiningizni rimont qilghan bolishim mumkun.
Keyin GM ning aptomobil tekshurush texniki bolup ishlidim.Hazir Yaponyening North
amerikidiki Toshiba Machine digen sherkitide engineer bolup ishleymen. Amerikining GM, Fort
we Craysiler din ibaret 3 chong sherkiti we Yaponyening Toyota,Hondawe Nissan din ibaret 3
chong sherkiti bizning sherketning aptomobil ishlepchiqirish uchun ishlitidighan mashinilarni
ishlitidu, men shu mashinilarning texnik ishlirigha mesul. Men bu yerde Bilguchi ependimge
shuni dep qoyghum kiliwatidiki, men bizning Uyghur qerindashlirimizghila aptomobil toghurliq
meslihet berip qalmastin yoqiridiki ismini atap ketken 6 sherketkimu aptomobilni
ishlepchiqirishtiki bezibir meslihetlerni berip kiliwatimen. Shunglashqa Bilguchi ependim, oghul bala bolsingiz mining kespiy jehettiki bilimimge ilmiy usulda pikir bering, men herqandaq ademning herqandaq pikirini berishini towenlik bilen soraymen we pikir berguchige chin qelbimdin rewxmet eytimen. Biraq qarisigha sen undaq sen mundaq digenlik, uzingizning qanchiliq nadanlighingizni,qara qosaqlighingizni,bashqilarni korelmesligingizni we akang qarighay mendin bashqa adem heshnime bilmeydu deydighan shohretperesligingizni xeliq alem aldida ashkarlashtin bashqa onum bermeydu xalas.
Kechurisiz uzun sozlep sualingizgha jawapni kichiktirip qoydiuim. Yaponyening mashinilirining texnikiliq jehettiki ihtidari anche chong periq qilip ketmeydu. Chunki Yaponyening 8 chong sherkiti men yoqurida tilgha elip ketkinimdek, yengi bir texnik ijat bolsa Aptomobil uyushmisining muakime yighinliri arqiliq oz ara hemkarliship yingi texnikini teng qollinidu. Biraq bu yingi texnikini qaysi derijide qolinish yaki qollinalmasliq nurghun waqitlarda shu sherketning iqtisadiy ehwaligha we igilik bashqurush sestimisigha zich munasiwetlik bolidu. Emdi sizning digen konkirtniy sualgha kelsek, Toyota bilen Hondaning siz digen mashinilirida tehnikiliq we bashqa jehetlerdiki periq anche chong emes. Biraq shuni bilishimiz kerekki bir mashinini ishlep chiqirish jeryani adette 4 xil jeryan bolup bu bolsa Aptomobilni Lahilesh, Ishlepchiqirish, Ishlitish,Asirash we Rimonttin ibarettur. Bu tot jeryan oz ara zich munasiwette bolup,bu tot jeryanning munasiwitini toluq hel qilalaydighan sherketning aptomobilining supiti we bashqa jehettiki heridarlarni jelip qilishi kuchi yoquri bolidu. Mesilen bir yengi mashinini lahileshte choqum ishlep chiqirish jeryanining texnikiliq olchimi, ishlitish jeryanidiki qolaylighi ( heridarlarning pikirini elish), Asirash we Rimont jeryanidiki korilgen mesililerni bayqash qatarliq ishlarni tekshurup tetqiq qilip yingi mashina lahilise lahiligen mashina heridarlarning qizghin qarshi elishigha uchuraydu.
